dla Ist. pediatrii

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA
PODYPLOMOWEGO

Program specjalizacji
z
CHORÓB ZAKAŹNYCH

Dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia z pediatrii

Warszawa 1999

Program specjalizacji przygotował zespół ekspertów:

Prof. Andrzej Gładysz- konsultant krajowy w dziedzinie chorób zakaźnych
Prof. Jan Kuydowicz
Prof. Janusz Cianciara - przedstawiciel Naczelnej Rady Lekarskiej i CMKP
Prof. Jacek Juszczyk
Prof. Piotr Zaborowski

Cel studiów specjalizacyjnych

Celem postępowania specjalizacyjnego w dziedzinie chorób zakaźnych jest uzyskanie wysokiego poziomu wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych lekarza, zapewniającego jego prawidłową działalność diagnostyczno-leczniczą i profilaktyczną w zakresie chorób zakaźnych, pasożytniczych i tropikalnych oraz zakażeń.

Przez pojęcie "choroby zakaźne" należy rozumieć wszystkie choroby wywołane przez czynniki mikrobiologiczne (bakterie, wirusy, pierwotniaki, grzyby, robaki) niezależnie od obrazu klinicznego, lokalizacji albo formalnej nazwy i/lub tradycyjnej kwalifikacji.

Zakres wiedzy wymaganej od lekarza specjalisty chorób zakaźnych

sytuacja epidemiologiczna chorób zakaźnych w Polsce, w Europie i na świecie

podstawy immunologii klinicznej

patofizjologia zakażeń i inwazji pasożytniczych

mikrobiologia, wirusologia i parazytologia lekarska

symptomatologia kliniczna chorób zakaźnych

diagnostyka laboratoryjna chorób zakaźnych, w tym diagnostyka molekularna

leczenie przyczynowe chorób zakaźnych i zakażeń (antybiotyki, leki przeciwwirusowe, przeciwpasożytnicze, przeciwgrzybicze, surowice i immunoglobuliny)

diagnostyka obrazowa w chorobach zakaźnych

profilaktyka chorób zakaźnych

zakażenia szpitalne

zakażenia krwiopochodne (HBV, HCV, HIV, CMV) i ich profilaktyka

przepisy prawne dotyczące chorób zakaźnych

problemy zakaźne w innych specjalnościach medycznych (stany gorączkowe, posocznice, stany żółtaczkowe itp.) oraz diagnostyka różnicowa tych stanów.

Zakres umiejętności praktycznych wymaganych od specjalisty chorób zakaźnych

pobieranie krwi żylnej i tętniczej do badań mikrobiologicznych

przetoczenie krwi, jej preparatów i preparatów krwiozastępczych

nakłucie lędźwiowe z pobraniem PMR do badań mikrobiologicznych

nakłucie wątroby metodą Menghiniego

nakłucie jamy otrzewnowej: diagnostyczne i odbarczające

nakłucie jamy opłucnowej: diagnostyczne i odbarczające

biopsja szpiku kostnego z talerza kości biodrowej

bronchofiberoskopia z pobraniem materiału do badań mikrobiologicznych

rektoskopia i/lub kolonoskopia z pobraniem materiału do badań mikrobiologicznych

intubacja + akcja resuscytacyjna w stanie zagrożenia życia

zaplanowanie, zorganizowanie i prowadzenie intensywnej terapii w chorobach zakaźnych stwarzających zagrożenie życia

ocena preparatów krwi i innych materiałów biologicznych w zakresie obecności mikroorganizmów

pozajelitowe podanie surowic obcogatunkowych w leczeniu chorób zakaźnych i w ich profilaktyce

Formy zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych

Kurs wprowadzający

Kurs wprowadzający organizowany w pierwszym roku kształcenia przez jedną z katedr chorób zakaźnych AM wytypowana przez konsultanta krajowego i CMKP -czas trwania kursu 5 dni

Treść kursu:

informacja o wymaganiach i formach specjalizacji,
aktualna sytuacja epidemiologiczna chorób zakaźnych,
podstawy immunologii zakażeń i inwazji pasożytniczych,
patofizjologia zakażeń i inwazji pasożytniczych,
profilaktyka chorób zakaźnych,
przepisy prawne dotyczące chorób zakaźnych,
sprawdzian wiadomości (kolokwium? egzamin testowy?).

Kursy doskonalące

(wymagające zaliczenia w formie kolokwium lub egzaminu)

Kurs z chorób pasożytniczych i tropikalnych - Poznań 5 dni

Kurs z chorób zakaźnych przewodu pokarmowego - Białystok 5 dni

Kurs z nowoczesnej diagnostyki mikrobiologicznej i serologicznej (wykonywanie, interpretacja) 5 dni

Kurs z mikrobiologii, parazytologii, mykologii lekarskiej 5 dni

Kurs z diagnostyki obrazowej w chorobach zakaźnych 5 dni

Kurs z zakażeń szpitalnych i krwiopochodnych zakażeń wirusowych (HIV, HBV, HCV, CMV) i ich profilaktyki 5 dni

Kurs dotyczący zasad i zakresu działania stacji sanitarno-epidemiologicznych 5 dni

Kurs z krwiodawstwa i krwiolecznictwa 5 dni

Formy samokształcenia w ramach etatu rezydenckiego

obowiązek udziału w codziennej działalności lekarskiej kierownika specjalizacji w zakresie zależnym od jego wymagań i programu specjalizacji

obowiązek udziału w posiedzeniach naukowych wskazanych przez kierownika specjalizacji

obowiązek opracowania i zgłoszenia do druku w czasopiśmie fachowym 2 prac przeglądowych w trakcie specjalizacji

obowiązek przyswojenia sobie wiedzy zawartej w aktualnych podręcznikach chorób zakaźnych, pasożytniczych i tropikalnych oraz z zakresu chorób wewnętrznych.

obowiązek znajomości bieżącego tematycznego piśmiennictwa polskiego i zachodnioeuropejskiego

Staże kierunkowe

Staże kierunkowe zakończone zaliczeniem w formie kolokwium (program 3-letni).

W zakresie chorób wewnętrznych - łącznie 6 miesięcy

Staż w klinice lub oddziale kardiologicznym 1 miesiąc

Staż w klinice lub oddziale hematologicznym 1 miesiąc

Staż w klinice lub oddziale nefrologicznym 1 miesiąc

Staż w klinice lub oddziale pulmonologicznym 1 miesiąc

Staż w klinice lub oddziale gastroenterologicznym 1 miesiąc

Staż w klinice lub oddziale endokrynologicznym 1 miesiąc

W zakresie pediatrii

Staż w klinice lub w oddziale pediatrii ogólnej 1 miesiąc

W zakresie neurologia

Staż w klinice lub oddziale neurologicznym 1 miesiąc

W zakresie dermatologii i wenerologii

Staż w klinice lub oddziale dermatologicznym 1 miesiąc

W zakresie HIV/AIDS

Staż w przychodni przyklinicznej, szpitalnej lub samodzielnej HIV/AIDS 2 miesiące

W zakresie reanimacji i intensywnej terapii

W oddziale intensywnej opieki medycznej spełniający

warunki tej specjalności 1 miesiąc

W zakresie radiologii i diagnostyki obrazowej

Staż w pełnoprofilowym szpitalnym lub klinicznym zakładzie diagnostyki obrazowej + RTG 1 miesiąc

W zakresie diagnostyki laboratoryjnej (mikrobiologii lekarskiej)

Staż w szpitalnym laboratorium mikrobiologicznym 1 miesiąc

W zakresie onkologii

Staż w klinice lub oddziale onkologicznym 1miesiac

W zakresie chorób tropikalnych (staż zalecany)

Staż w oddziale chorób zakaźnych w strefie tropikalnej

(Afryka Centralna, Ameryka Południowa, Azja Południowa.) 3 miesiące

Staż doskonalący w V roku specjalizacji

Staż w oddziale chorób zakaźnych w Europie

Zachodniej (Niemcy, Francja, Wielka. Brytania) 1 miesiąc

Kształcenie w wykonywaniu zabiegów i procedur medycznych

Wykaz i liczba procedur i zabiegów medycznych, w których specjalizujący się lekarz ma obowiązek uczestniczyć

przetoczenie krwi i/lub jej preparatów 10 zabiegów

wstrzyknięcia surowic obcogatunkowych wszystkie wykonywane

nakłucie lędźwiowe "

nakłucie wątroby met. Menghiniego "

nakłucie jamy otrzewnowej "

nakłucie jamy opłucnowej "

fiberobronchoskopia "

rektoskopia i/lub kolonoskopia "

biopsja szpiku kostnego "

resuscytacja "

ocena mikrobiologiczna krwi i innych materiałów biologicznych 100 ocen kontrolowanych

Wykaz i liczba procedur i zabiegów medycznych, które specjalizujący się ma obowiązek wykonać

pobranie krwi i/lub innego materiału biologicznego do badania mikrobiologicznego 10 zabiegów

nakłucie lędźwiowe 10 zabiegów

nakłucie wątroby met. Menghiniego 10 zabiegów

nakłucie jamy otrzewnowej 5 zabiegów

nakłucie jamy opłucnowej 5 zabiegów

fiberobronchoskopia 2 zabiegi

rektoskopia i/lub kolonoskopia 5 zabiegów

biopsja szpiku kostnego z talerza kości biodrowej 5 zabiegów

intubacja przed zabiegiem operacyjnym 5 zabiegów

intubacja "nagła" 2 zabiegi

leczenie surowicami obcogatunkowymi 5 procedur

ocena mikrobiologiczna krwi i innych materiałów biologicznych (kontrolowana) 20 ocen

Pełnienie dyżurów lekarskich

Przez cały okres specjalizacji 5 samodzielnych dyżurów miesięcznie, w tym 1 całodobowy (24 godz.)

Czas trwania specjalizacji

Czas trwania specjalizacji w chorobach zakaźnych dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia z pediatrii wynosi nie mniej niż 3 lata.

Metody oceny wiedzy i umiejętności praktycznych

Kolokwia

kolokwium z patogenezy chorób zakaźnych

kolokwium z aktualnej sytuacji epidemiologicznej chorób zakaźnych w Polsce, w Europie i na świecie

kolokwium z zasad diagnostyki chorób zakaźnych z uwzględnieniem diagnostyki molekularnej

kolokwium z leczenia chorób zakaźnych

kolokwium z wirusowego zapalenia wątroby, następstw i powikłań

kolokwium z chorób wywołanych przez HIV, nosicielstwo HIV

kolokwium z chorób pasożytniczych i tropikalnych

kolokwium z neuroinfekcji

kolokwium z zakaźnych chorób przewodu pokarmowego

kolokwium z grzybic układowych

kolokwium z zakażeń szpitalnych i zakażeń krwiopochodnych

kolokwium z profilaktyki chorób zakaźnych

kolokwium z profilaktyki zakażeń: dezynfekcji, sterylizacji

kolokwium z prawa medycznego

kolokwium z promocji zdrowia

Sprawdziany umiejętności praktycznych

Wykonanie w obecności konsultanta regionalnego i kierownika specjalizacji następujących zabiegów:

nakłucie lędźwiowe

nakłucie wątroby met. Menghiniego

nakłucie jamy otrzewnowej

pobranie krwi na badanie bakteriologiczne

rektoskopia i/lub kolonoskopia

Umiejętność wykonania pozostałych zabiegów i procedur wyszczególnionych w "wykazie procedur i zabiegów medycznych, które specjalizujący się ma obowiązek wykonać"

programu specjalizacji potwierdza na piśmie kierownik specjalizacji na podstawie wyników stażów kierunkowych i własnych obserwacji.

Ocena złożonych opracowań teoretycznych i prac poglądowych

Przyjęcie 2 prac poglądowych lub przeglądowych do druku w czasopiśmie fachowym oznacza ocenę pozytywną.

Znajomość języków obcych

Do specjalizacji z chorób zakaźnych konieczna jest bierna znajomość języka angielskiego, oraz czynna jednego z języków zachodnioeuropejskich - w stopniu co najmniej dostatecznym, potwierdzone egzaminem.

Postępowanie kwalifikacyjne dla lekarzy ubiegających się o rozpoczęcie specjalizacji w chorobach zakaźnych

Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w skład której wchodzą:

właściwy konsultant regionalny

przedstawiciel odpowiedniego towarzystwa lekarskiego,

przedstawiciel okręgowej rady lekarskiej

przedstawiciel akademii medycznej z właściwego regionu

przedstawiciel wojewody.

Komisja ocenia wnioski pod względem formalnym i ustala listę lekarzy, którzy uzyskają zgodę na rozpoczęcie specjalizacji.

W przypadku postępowania konkursowego (jeżeli specjalizacja ma być realizowana w ramach rezydentury lub gdy liczba kandydatów przekracza liczbę przewidzianych miejsc szkoleniowych) organizowany jest egzamin testowy a następnie komisja przeprowadza rozmowy kwalifikacyjne. Jeżeli do konkursu przystępuje duża liczba lekarzy powoływane są zespoły podległe komisji.

Egzamin testowy opracowany przez Krajową Radę Egzaminów Lekarskich organizuje i przeprowadza kierownik wojewódzkiego ośrodka metodyczno-organizacyjnego.

Komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w oparciu o wyniki testu i rozmowy kwalifikacyjnej ustala listę rankingową służącą do wypełnienia miejsc szkoleniowych.

Lekarz chcący specjalizować się w chorobach zakaźnych powinien:

mieć dobry stan zdrowia (zalecenie stażu kierunkowego w regionie tropikalnym).

Specjalizacja z chorób zakaźnych może być prowadzona przez medyczne jednostki organizacyjne, które:

spełniają warunki przewidziane w § 6 " Rozporządzenia"

uzyskały pisemną pozytywną ocenę odpowiedniego terytorialnie konsultanta regionalnego i zgodę konsultanta krajowego

w chwili obecnej do tego szkolenia kwalifikują się jedynie kliniki chorób zakaźnych akademii medycznych dysponujące wyspecjalizowaną kadrą lekarską, doświadczeniem dydaktycznym i odpowiednią bazą techniczną, zapleczem innych Klinik specjalistycznych (staże kierunkowe) oraz kontaktami międzynarodowymi (staże zagraniczne)