CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA
PODYPLOMOWEGO

  maly_znaczzek_cmkp.gif (2535 bytes)

Program specjalizacji
w
CHIRURGII KLATKI PIERSIOWEJ

Warszawa 2001


(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2001


Program specjalizacji przygotował zespół ekspertów
   Prof. dr hab. Tadeusz Orłowski - przewodniczący
   Prof. dr hab. Stanisław Jabłonka
   Prof. dr hab. Wojciech Dyszkiewicz

Kto może się specjalizować?

W chirurgii klatki piersiowej mogą specjalizować się lekarze posiadający specjalizację II stopnia w chirurgii dziecięcej lub chirurgii ogólnej uzyskaną na podstawie poprzednich przepisów albo posiadający tytuł specjalisty w chirurgii dziecięcej lub chirurgii ogólnej uzyskany na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25.03.1999 r.

1 - Cel studiów specjalizacyjnych

Celem jest wykształcenie specjalistów z zakresu chirurgii klatki piersiowej dla zaspokojenia potrzeb społecznych w zakresie leczenia chorób układu oddechowego. Bezpośrednim celem jest wykształcenie chirurga klatki piersiowej posiadającego wiedzę i umiejętności praktyczne które pozwolą na samodzielne ustalenie wskazań i poprowadzenie operacji w obrębie klatki piersiowej oraz leczenie ewentualnych powikłań pooperacyjnych.

2 - Wymagana wiedza i umiejętności praktyczne

Oczekuje się, że lekarz w czasie specjalizacji nabędzie wiedzę i umiejętności praktyczne w zakresie:

1) kardiochirurgii,
2) chirurgii naczyniowej,
3) chirurgii klatki piersiowej.

Wymagane wiadomości w zakresie kardiochirurgii

· podstawy elektrokardiografii i interpretacja Ekg
·
badania hemodynamiczne serca - kardiologiczna diagnostyka inwazyjna i
  nieinwazyjna

·
urazy serca i wielkich naczyń - diagnostyka i leczenie
·
patofizjologia, rozpoznawanie i leczenie zaburzeń rytmu serca
·
farmakoterapia w ostrych i przewlekłych chorobach serca ze szczególnym
  uwzględnieniem wstrząsu kardiogennego

·
patofizjologia, rozpoznawanie i leczenie najczęstszych wad wrodzonych i nabytych serca
·
patofizjologia, rozpoznawanie i leczenie choroby niedokrwiennej serca i jej powikłań
·
krążenie pozaustrojowe - ogólne zasady prowadzenia, rola heparynizacji, hipotermii,
  hemodylucji

·
wspomaganie mechanicznej pracy serca - podstawowe urządzenia (w tym kontrapulsacja
  aortalna), zasady działania, wskazania do zastosowania

·
antykoagulanty w kardiochirurgii - wskazania, monitorowanie, działania uboczne,
  postępowanie w celu przywrócenia prawidłowego krzepnięcia krwi

·
rozpoznawanie i leczenie tętniaków aorty piersiowej

Wymagane umiejętności praktyczne po ukończeniu stażu z kardiochirurgii

· kaniulizacja żył i tętnic obwodowych
·
wprowadzanie cewnika Swan-Ganza do tętnicy płucnej
·
wykonanie sternotomii dłutem i piłą mechaniczną oraz zeszycie mostka różnymi
  metodami (rodzaje szwów i techniki ich zakładania w zależności od rodzaju stosowanego
  materiału szewnego)

·
postępowanie w przypadku niewydolności szwu mostka
·
zakładanie szwu na ścianie przedsionka i komory z uwzględnieniem znajomości przebiegu
  naczyń wieńcowych

·
wykonanie brzeżnej resekcji ściany przedsionka
·
podwiązanie przewodu tętniczego Botalla
·
odbarczenie worka osierdziowego
·
kaniulacja aorty i tętnic udowych

Wymagane wiadomości w zakresie chirurgii naczyniowej

· zasady profilaktycznego postępowania przeciwzakrzepowego
·
rozpoznawanie i leczenie choroby zakrzepowo-zatorowej
·
rozpoznawanie i leczenie zatorów tętnic kończyn dolnych
·
rozpoznawanie i postępowanie w tętniakach aorty brzusznej
·
patofizjologia, diagnostyka i zasady leczenia stopy cukrzycowej
·
miażdżyca tętnic - zespoły chorobowe, patofizjologia, diagnostyka i leczenie

Wymagane umiejętności praktyczne po ukończeniu stażu z chirurgii naczyniowej

· zeszycie tętnicy i żyły
·
rozpoznawanie i leczenie zatorów obwodowych (wykonanie embolektomii tętnic
  obwodowych)

Wymagane wiadomości z chirurgii klatki piersiowej

· epidemiologia i profilaktyka chorób układu oddechowego ze szczególnym uwzględnieniem
  gruźlicy płuc, nowotworów płuc, obrażeń klatki piersiowej

·
fizjopatologia najczęstszych chorób układu oddechowego w tym rozpoznanie, leczenie i
  zapobieganie niewydolności oddechowej

·
interpretacja wskaźników badań czynnościowych płuc oraz hemodynamicznych serca w
  ocenie wydolności układu oddechowo-krążeniowego

·
znaczenie różnych metod diagnostycznych stosowanych w chirurgii klatki piersiowej:

>diagnostyki radiologicznej w tym angiografii płucnej i arteriografii, tomografii
  komputerowej, tomografii rezonansu magnetycznego i ultrasonografii
>badań endoskopowych: bronchoskopii, ezofagoskopii (wskazania, ocena
  skuteczności metod)

>badań izotopowych (scyntygrafia)
>badań cytologicznych, histopatologicznych i sposób ich wykonania

· wskazania do badań diagnostycznych metodami inwazyjnymi - wady, zalety,
  niebezpieczeństwa i technika ich wykonywania (mediastinoskopia klasyczna i
  przymostkowa, biopsja przezoskrzelowa, BAC, VAT itp.)

·
pooperacyjna niewydolność oddechowa - objawy kliniczne, rozpoznanie, leczenie,
  zapobieganie

·
przygotowanie chorych do planowych zabiegów operacyjnych i z przyczyn nagłych
  (zapobieganie powikłaniom pooperacyjnym)

·
wady rozwojowe ściany klatki piersiowej - wskazania do leczenia i technika operacyjna
·
postępowanie w jatrogennych uszkodzeniach tchawicy i przełyku (przyczyny,
  rozpoznanie, leczenie, technika operacyjna)

·
pointubacyjne zwężenie tchawicy (przyczyny, rozpoznanie, leczenie, technika operacyjna)
·
postępowanie w obrażeniach klatki piersiowej - fizjopatologia, rozpoznanie, postępowanie -
  w tym wskazania do leczenia operacyjnego w trybie doraźnym i odroczonym w
  przypadkach:

>złamania żeber pojedyncze i wielokrotne - postępowanie w zespole tzw.
  wiotkiej klatki piersiowej, rodzaje stabilizacji: zalety, wady
>odma otwarta i zamknięta - postępowanie
>krwiak opłucnej - postępowanie, wskazania do torakotomii
>obrażenia tchawicy, dużych oskrzeli: rozpoznanie, leczenie
>stłuczenia płuca i serca - rozpoznanie, leczenie
>obrażenia innych narządów klatki piersiowej oraz jamy otrzewnowej
  podczas urazów mnogich (duże naczynia, przepona, wątroba,
  śledziona itp.)
>tamponada serca i rany serca - rozpoznanie, postępowanie
>wskazania do oddechu zastępczego w urazach klatki piersiowej

· zasady rozpoznania i leczenia wstrząsu pourazowego
·
rak płuca - objawy, rozpoznanie, ustalenie stopnia zaawansowania klinicznego wg. TNM,
  kwalifikacje do leczenia chirurgicznego lub skojarzonego z chemio lub radioterapią
  wg standardów opracowanych w Polsce

·
guzy przerzutowe płuc, wskazania do chirurgicznego leczenia
·
guzy łagodne płuc
·
carcinoid i raki hormonalnie czynne
·
wskazania do chirurgicznego leczenia: gruźlicy płuc, rozstrzeni oskrzeli, ropnia płuc,
  marskości płuca, grzybicy kropidlakowej, rozedmy pęcherzowej , przetoki tętniczo-żylnej
  płuca, sekwestracji płuca, gruczolaków oskrzeli

·
wskazania i przeciwwskazania do operacyjnego zmniejszenia objętości płuc w POChP
·
wskazania do leczenia operacyjnego: tzw. odmy samoistnej
·
patogeneza i postępowanie w ropniaku opłucnej
·
śródbłoniak opłucnej, klasyfikacja TNM - diagnostyka i leczenie
·
etiologia i postępowanie w chłonkotoku
·
rozpoznawanie, stopnie zaawansowania i wskazania do radykalnego leczenia raka
  przełyku

·
paliatywne leczenie raka przełyku
·
zaburzenia motoryki przełyku, achalazja
·
sposoby rekonstrukcji przełyku
·
oparzenia przełyku - leczenie doraźne i odroczone
·
uchyłki przełyku
·
niewydolność oddechowa - wskazania do sztucznej wentylacji i sposoby jej prowadzenia
·
videotorakoskopia - wskazania do zabiegów diagnostycznych i leczniczych
·
rozpoznawanie i leczenie guzów śródpiersia ( w tym wola zamostkowego)
·
myasthenia gravis (patofizjologia, leczenie zachowawcze i chirurgiczne)
·
przepukliny przeponowe: wrodzone, nabyte i leczenie chirurgiczne

Wymagane umiejętności praktyczne po ukończeniu kształcenia w zakresie chirurgii klatki piersiowej

· Wybór odpowiedniej diagnostyki w różnych schorzeniach płuc i opłucnej i jej wykonanie:
  bronchoskopia sztywna, bronchofiberoskopia, mediastinoskopia klasyczna,
  mediastinotomia, videotorakoskopia

·
Samodzielna ocena wydolności oddechowo-krążeniowej na podstawie badań
  spirometrycznych, ultrasonograficznych, elektrokardiograficznych i hemodynamicznych

·
Znajomość zasad kwalifikacji do leczenia chirurgicznego w różnych schorzeniach klatki
  piersiowej

·
Zakładanie drenażu opłucnowego w odmie, krwiaku i ropniaku
·
Samodzielne prowadzenie intensywnej terapii pooperacyjnej z uwzględnieniem
  mechanicznego wspomagania oddechowego

·
Samodzielne wykonanie zabiegów przewidzianych programem specjalizacji

3 - Formy zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych

a) Kursy

Kurs wprowadzający
Kurs wprowadzający z zakresu patofizjologii układu oddechowego i krążenia

Kursy doskonalące

· kurs zapobiegania i leczenia zakażeń wewnątrzszpitalnych
·
kurs z videotorakoskopii
·
kurs z operacyjnego leczenia rozedmy płuc (fakultatywnie)
·
kurs onkologiczny
·
kurs z zakresu patofizjologii i intensywnej terapii pooperacyjnej i pourazowej
·
kurs żywienia enteralnego i parenteralnego (fakultatywnie)

Kursy prowadzone są przez Akademie Medyczne oraz Instytut Chorób Płuc i Gruźlicy.

b) Staże kierunkowe
W czasie kształcenia w zakresie chirurgii klatki piersiowej lekarz zobowiązany jest do odbycia niżej wymienionych staży:

· staż w kardiochirurgii 4 miesiące (w III roku)
·
staż w chirurgii naczyniowej 2 miesiące (w II roku)
·
staż w intensywnej terapii z zakresu chirurgii
  klatki piersiowej 2 tygodnie (każdego roku)

·
staż w chirurgii onkologicznej 4 tygodnie
·
staż (do wyboru) w czasie IV roku specjalizacji 8 tygodni

c) Kształcenie umiejętności wykonywania zabiegów i procedur medycznych
Lekarz specjalizujący się w chirurgii klatki piersiowej w czasie specjalizacji wykona samodzielnie niżej podane operacje. Szkolący się jest zobowiązany do zbierania kopii protokołów zabiegów operacyjnych wykonanych samodzielnie oraz asyst, które poświadcza kierownik specjalizacji.

Wykaz operacji wykonanych przez specjalizującego się:

Rodzaj operacji

Samodzielne wykonanie

Asystowanie

Pneumonektomia

20

30

Lobektomia

30

40

Segmentektomia

5

10

Resekcja klinowa / biopsja płuca

20

10

Operacyjne leczenia odmy /

usunięcie pęcherzy rozedmowych

15

10

Usunięcie guzków śródpiersia

5

5

Operacje plastyczne tchawicy i drzewa

oskrzelowego

-

5

Resekcje guza ściany klatki piersiowej

-

5

Operacje plastyczne ściany klatki piersiowej

-

5

Dekortykacja

10

10

Torakoplastyka

-

3

Mediastinoskopia

10

15

Mediastinotomia

5

10

Usunięcie grasicy

3

5

Wideotorakoskopia

20

20

Fenestracja

5

5

Tracheostomia

5

10

Strumektomia

5

10

Torakotomie z różnych przyczyn

(krwawienie, przeciek powietrza itp.)

20

10

Operacje uchyłka przełyku

2

5

operacje przepukliny rozworu przełykowego

2

10

Zeszycie perforacji przełyku

2

5

Usunięcie przełyku z rekonstrukcją

-

10

Założenie protezy do przełyku

3

10

Przepukliny przeponowe (pourazowa w

otworach anatomicznych)

3

5

Razem

190

263

Wykaz zabiegów diagnostycznych wykonanych przez specjalizującego się:

Fiberobronchoskopia

100

 

Bronchoskopia „sztywna”

10

20

Fiberoesofagoskopia / gastroskopia

20

50

Esofagoskopia „sztywna”

5

10

d) Formy samokształcenia

Studiowanie piśmiennictwa
Lekarz specjalizujący się powinien poszerzać swoja wiedzę w oparciu o piśmiennictwo krajowe jak i zagraniczne,

Udział w życiu naukowym towarzystw lekarskich
Lekarz zobowiązany jest do czynnego udziału w zjazdach krajowych i zagranicznych.

Przygotowanie publikacji
Specjalizujący się zobowiązany jest brać współudział w opracowaniach naukowych oraz zobowiązany jest przygotować co najmniej trzy prace dotyczące zagadnień chirurgii klatki piersiowej.

e) Pełnienie dyżurów lekarskich
Specjalizujący się lekarz pełni nie mniej niż 4 dyżury w miesiącu.

4 - Metody oceny wiedzy i umiejętności praktycznych

a) Kolokwia
Specjalizujący się lekarz jest zobowiązany do zdania kolokwium po zakończeniu każdego stażu kierunkowego u kierownika jednostki kształcącej, w której odbywał staż kierunkowy. Specjalizujący się w chirurgii klatki piersiowej zdaje u swojego kierownika specjalizacji następujące kolokwia z:

· patofizjologii, układu oddechowego i krążeniowego,
·
patofizjologii, rozpoznawania i leczenia ropnych schorzeń klatki piersiowej,
·
rozpoznawania i kwalifikacji do leczenia chorych na raka płuca,
·
patofizjologii, rozpoznawania i leczenia ostrej niewydolności oddechowej,
·
patofizjologii i leczenia schorzeń śródpiersia,
·
postępowania w urazach klatki piersiowej i obrażeniach wieloobszarowych,
·
patofizjologii, diagnostyki i leczenia chorób przełyku

b) Sprawdziany umiejętności praktycznych
Przeprowadzane są regularnie przez kierownika specjalizacji.

c) Ocena przygotowanych prac
Prace poglądowe, jak i inne opracowania w postaci artykułów są oceniane przez kierownika specjalizacji.

5. - Znajomość języków obcych
Oczekuje się, że specjalizujący się chirurg wykaże się praktyczną znajomością przynajmniej jednego z języków: angielskiego, francuskiego lub niemieckiego.

6. - Czas trwania specjalizacji
Czas specjalizowania się w zakresie chirurgii klatki piersiowej wynosi nie mniej niż 4 lata.

7 - Postępowanie kwalifikacje dla lekarzy ubiegających się o rozpoczęcie specjalizacji z
     chirurgii klatki piersiowej

Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w skład której wchodzą:

· konsultant wojewódzki w dziedzinie chirurgii klatki piersiowej,
·
przedstawiciel Towarzystwa Chirurgii Serca i Klatki Piersiowej
·
przedstawiciel Okręgowej Izby Lekarskiej.

Komisja ocenia wnioski pod względem formalnym i ustala listę chirurgów, którzy uzyskają zgodę na przystąpienie do specjalizacji.

W przypadku postępowania konkursowego (jeżeli specjalizacja ma być realizowana w ramach rezydentury lub gdy liczba kandydatów przekracza liczbę przewidzianych miejsc szkoleniowych) organizowany jest egzamin testowy a następnie komisja przeprowadza rozmowy kwalifikacyjne.

Podczas rozmowy kwalifikacyjnej oceniane będą oceniane będą: wyniki na studiach lub dotychczasowa kariera zawodowa, wykształcenie ogólne w tym znajomość języków obcych

Egzamin testowy opracowany przez Krajową Radę Egzaminów Lekarskich organizuje i przeprowadza kierownik wojewódzkiego ośrodka metodyczno-organizacyjnego. Komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w oparciu o wyniki testu i rozmowy kwalifikacyjnej ustala listę rankingową służącą do wypełnienia miejsc szkoleniowych.

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2001