| |
CENTRUM
MEDYCZNE KSZTAŁCENIA
PODYPLOMOWEGO

Program specjalizacji
w
CHIRURGII SZCZĘKOWO-TWARZOWEJ
Program dla lekarzy posiadających specjalizację I
stopnia w chirurgii dziecięcej
Warszawa 2001
(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia
Podyplomowego, Warszawa 2001
Program specjalizacji opracował zespół ekspertów
Prof. dr hab. Janusz Piekarczyk - przewodniczący
Prof. dr hab. Krystyna Dobies - przedstawiciel CMKP
Prof. dr hab. Hubert Wanyura - przedstawiciel NIL
Prof. dr hab. Bogna Pogorzelska-Stronczak - przedstawiciel towarzystwa
naukowego
Prof. dr hab. Stanisław Bartkowski - CM UJ Kraków
Doc. dr hab. Tomasz Tomaszewski - AM Lublin
Doc. dr hab. Józef Zienkiewicz - AM Gdańsk
1 - Cel studiów specjalizacyjnych
Celem studiów specjalizacyjnych jest wykształcenie
specjalisty w zakresie chirurgii szczękowo - twarzowej. Po ukończeniu
kształcenia specjalista powinien posiadać zasób wiedzy i umiejętności
praktycznych określonych programem specjalizacji.
2 - Wymagana wiedza
Po ukończeniu specjalizacji lekarz powinien wykazać się
znajomością:
-
zasad postępowania
w ostrej niewydolności krążeniowo-oddechowej,
-
zasad postępowania we
wstrząsie,
-
zasad postępowania w nagłym
zatrzymaniu krążenia - resuscytacji,
-
zasad postępowania w
ostrych pourazowych krwawieniach z górnych dróg oddechowych,
-
zasad postępowania w
ostrej niedrożności górnych dróg oddechowych,
-
wskazań i sposobów
wykonania tracheotomii,
-
specyfiki
rozpoznawania i leczenia w chirurgii dziecięcej,
-
podstawowych
zasad postępowania w neurotraumatologii i neurochirurgii, a w szczególności
dotyczące:
- złamań kości sklepienia czaszki,
- krwiaków wewnątrzczaszkowych,
- chirurgicznego leczenia guzów w obszarze przedniego dołu
czaszki,
- leczenia pourazowych rozdarć oponowych z wyciekiem płynu
mózgowo-rdzeniowego,
-
zasad
rozpoznawania i postępowania w urazach kręgosłupa i kończyn,
-
zasad rozpoznawania i postępowania
w urazach klatki piersiowej,
-
zasad rozpoznawania i
leczenia ostrych chorób jamy brzusznej,
-
zasad rozpoznawania i postępowania
w pourazowych uszkodzeniach układu wzrokowego,
-
zasad rozpoznawania i
leczenia ostrych chorób nosa, gardła i krtani,
-
zasad
przygotowania chorego do leczenia chirurgicznego oraz opieki
pooperacyjnej,
-
zasad
nowoczesnej diagnostyki urazów mózgowej i twarzowej części
czaszki,
-
zasad
leczenia złamań kości twarzowej części czaszki, a w szczególności:
- osteosyntezy stabilnej,
- chirurgicznego leczenia złamań szczęk,
- chirurgicznego leczenia złamań jarzmowo-szczękowo-oczodołowych,
- rekonstrukcji oczodołów za pomocą przeszczepów lub wszczepów,
-
zasad
leczenia nowotworów niezłośliwych i guzów nowotworopodobnych części
twarzowej czaszki oraz szyi,
-
zasad
rozpoznawania nowotworów jamy ustnej, szczęk i twarzy i szyi:
- biopsja, PCI,
- diagnostyka rtg, KT, MR, usg,
-
zasad
zespołowego leczenia nowotworów złośliwych twarzowej części
czaszki (chirurgia, radioterapia, brachyterapia, chemioterapia,
immunoterapia),
-
zasad
rozpoznawania i planowania leczenia chirurgicznego wrodzonych i
nabytych wad twarzowo-szczękowo- zgryzowych,
-
zasad postępowania w
leczeniu wrodzonych lub nabytych zniekształceń kośćca twarzowej części
czaszki za pomocą dystraktorów,
-
zasad
leczenia zesztywnienia oraz dysfunkcji stawów skroniowo-żuchowych,
-
zasad
rekonstrukcji po rozległych ubytkach twarzowej części czaszki,
-
etiopatogenezę
oraz zasady chirurgicznego leczenia torbieli, przetok i wad
rozwojowych twarzowej części czaszki oraz szyi,
-
zasady
rozpoznawania i leczenia chorób gruczołów ślinowych,
-
kierunki
szerzenia się oraz zasady leczenia ropni i ropowic twarzowej części
czaszki i szyi.
3 - Wymagane umiejętności praktyczne
Po ukończeniu specjalizacji lekarz powinien wykazać się
umiejętnością:
-
postępowania w nagłym
zatrzymaniu krążenia,
-
postępowania w ostrej
niedrożności górnych dróg oddechowych (intubacja ustno-tchawicza,
nosowo-tchawicza, tracheotomia),
-
postępowania we wstrząsie,
-
postępowania w ostrych
pourazowych krwawieniach z górnych dróg oddechowych,
-
postępowania
w złamaniach z wgłębieniem kości sklepienia czaszki,
-
postępowania
w krwiakach wewnątrzczaszkowych,
-
postępowania
w urazach klatki piersiowej,
-
wykonania
znieczulenia nasiękowego i regionalnego,
-
nacięcia
i drenażu ropni zewnętrznych,
-
leczenia
zachowawczo-ortopedycznego złamań szczęk,
-
wykonania
osteosyntezy stabilnej w leczeniu złamań szczęk,
-
leczenia
chirurgicznego kośćca twarzowej części czaszki,
-
leczenia
zachowawczego i chirurgicznego złamań wyrostka kłykciowego żuchwy,
-
rekonstrukcji
oczodołu z użyciem przeszczepów lub wszczepów,
-
leczenia
chirurgicznego raka wargi z rekonstrukcją,
-
resekcji
szczęki z powodu nowotworów,
-
resekcji
częściowej żuchwy,
-
wykonania
limfadektomii nadgnykowej,
-
usunięcia
węzłów chłonnych szyjnych w leczeniu nowotworów złośliwych,
-
leczenia
chirurgicznego nowotworów ślinianek,
-
leczenia
chirurgicznego morfologicznych wad twarzowo-szczękowo-zgryzowych,
-
wykonania
zabiegów rekonstrukcyjnych wad porozszczepowych,
-
leczenia
chirurgicznego ankylozy ssż,
-
leczenia
dysfunkcji ssż,
-
leczenia
chirurgicznego torbieli szczęk i jamy ustnej,
-
leczenia
chirurgicznego torbieli i przetok szyi,
-
rekonstrukcji
żuchwy z użyciem przeszczepów autogennych,
-
rekonstrukcji
tkanek miękkich jamy ustnej i powłok twarzy za pomocą plastyki
miejscowej, przeszczepów skórno-naskórkowych, skórnych oraz płatów
skórno-mięśniowych,
-
leczenia
chirurgicznego chorób zatok szczękowych,
-
leczenia
chirurgicznego ropni i ropowic,
-
wykonywania
zabiegów chirurgiczno-rekonstrukcyjnych w ramach przygotowania jamy
ustnej do protezowania,
-
leczenia
chirurgicznego chorób przyzębia,
-
implantologii,
-
rozpoznawania
i leczenia neuralgii prawdziwej nerwu trójdzielnego,
-
zastosowania
lasera chirurgicznego w chirurgii szczękowo-twarzowej.
4 - Formy zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych
a) Kursy
Kurs wprowadzający
Uczestniczenie w 10-dniowym kursie wprowadzającym w
pierwszym roku kształcenia obejmującym następujące zagadnienia:
- chirurgia szczękowo-twarzowa jako gałąź chirurgii
ogólnej,
- możliwości diagnostyczne i lecznicze oraz podstawy
technik chirurgicznych
stosowanych w chirurgii szczękowo-twarzowej
- kierunki szerzenia się oraz zasady leczenia ropni i
ropowic części twarzowej czaszki i
szyi,
- zasady rozpoznawania nowotworów jamy ustnej, szczęk,
twarzy i szyi,
- zasady zespołowego leczenia nowotworów złośliwych
części twarzowej czaszki
(chirurgia, radioterapia, brachyterapia, chemioterapia,
immunoterapia),
- zasady postępowania w złamaniach szkieletu
czaszkowotwarzowego,
- zasady postępowania w złamaniach oczodołu.
Kursy doskonalące (1, 2 lub 3-dniowe)
Uczestniczenie w niżej wymienionych kursach, z których 10 wybranych
przez specjalizującego się lekarza jest obowiązkowych:
-
Kurs: Rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie
swoistych oraz nieswoistych zapaleń miękkich i twardych części
twarzowej czaszki oraz szyi,
-
Kurs: Kierunki szerzenia się oraz zasady leczenia
ropni i ropowic części twarzowej czaszki,
-
Kurs: Choroby zatok szczękowych – ich
rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie,
-
Kurs: Torbiele szczęk oraz tkanek miękkich jamy
ustnej, twarzy i szyi. Etiopatogeneza, rozpoznawanie, różnicowanie,
leczenie.
-
Kurs: Etiopatogeneza, rozpoznawanie i leczenie chorób
stawów skroniowo-żuchwowych,
-
Kurs: Stany przedrakowe, cechy nowotworów łagodnych
i złośliwych jamy ustnej oraz części twarzowej czaszki – ich
rozpoznawanie i leczenie,
-
Kurs: Epidemiologia, rozpoznawanie oraz chirurgiczne i
skojarzone leczenie złośliwych nowotworów części twarzowej
czaszki i szyi,
-
Kurs: Złamania szkieletu czaszkowotwarzowego –
ich rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie,
-
Kurs: Wewnątrzczaszkowe powikłania złamań
szkieletu czaszkowotwarzowego – rozpoznawanie, różnicowanie i
leczenie,
-
Kurs: Złamania oczodołu – rozpoznawanie, różnicowanie
i leczenie,
-
Kurs: Pourazowe morfologiczno-czynnościowe i
estetyczne uszkodzenia układu wzrokowego, towarzyszace złamaniom
oczodołu – rozpoznawanie i leczenie,
-
Kurs: Zachowawcze i chirurgiczne leczenie złamań
wyrostka kłykciowego żuchwy,
-
Kurs: Etiopatogeneza, morfologia, rozpoznawanie, różnicowanie
i leczenie wrodzonych oraz nabytych wad twarzowo-szczękowo-zgryzowych,
-
Kurs: Choroby ślinianek. Rozpoznawanie, różnicowanie,
leczenie,
-
Kurs: Metody chirurgicznego przygotowania jamy ustnej
do protezowania z uwzględnieniem śródkostnych wszczepów
stomatologicznych
b) Staże kierunkowe
Lekarz posiadający specjalizację I stopnia w chirurgii
dziecięcej, specjalizujący się
w chirurgii szczękowo-twarzowej, zobowiązany jest odbyć niżej
wymienione staże:
-
chirurgia
szczękowo-twarzowa - staż podstawowy 32,5 miesięcy
-
stomatologia zachowawcza 1
miesiąc
-
stomatologia dziecięca
0,5 miesiąca
-
choroby błony śluzowej i
przyzębia 0,5 miesiąca
-
chirurgia stomatologiczna
1 miesiąc
-
ortodoncja
2 miesiące
-
protetyka
0,5 miesiąca
-
chirurgia
plastyczna 3 miesiące
-
chirurgia
urazowa i ortopedia 1 miesiąc
-
otolaryngologia
0,5 miesiąca
-
okulistyka
0,5 miesiąca
-
neurochirurgia
1 miesiąc
c) Kształcenie umiejętności wykonywania zabiegów i
procedur medycznych
Liczba zabiegów i procedur medycznych, w wykonywaniu których
specjalizujący się lekarz ma obowiązek uczestniczyć.
W zakresie stomatologii zachowawczej
-
badanie stomatologiczne i
wypełnienie karty choroby
u przyjmowanych pacjentów 20
-
rekonstrukcja twardych
tkanek zęba 20
-
leczenie endodontyczne
niezakażonych i zakażonych kanałów korzeniowych 10
-
leczenie zachowawcze
ostrych, zaostrzonych i przewlekłych chorób
tkanek okołowierzchołkowych 5
W zakresie stomatologii dziecięcej
-
leczenie próchnicy zębów
mlecznych 5
-
leczenie próchnicy zębów
stałych z niezakończonym rozwojem korzenia 2
-
leczenie chorób miazgi zębów
mlecznych 2
-
leczenie zapaleń tkanek
okołowierzchołkowych zębów mlecznych 3
W zakresie chorób błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia
-
wykonanie szczegółowego
badania przyzębia i wypełnienie
karty choroby pacjentów 5
-
usuwanie złogów nazębnych
oraz wykonanie skalingu poddziąsłowego 3
-
diagnostyka i leczenie
najczęstszych chorób błony śluzowej jamy ustnej 2
W zakresie chirurgii stomatologicznej
-
wykonanie rutynowe
ekstrakcje zębów 50
-
leczenie chirurgiczne
ropni zębopochodnych 20
-
leczenie chirurgiczne
utrudnionego wyrzynania zębów mądrości oraz zębów zatrzymanych 5
-
wykonanie resekcji
wierzchołka korzenia zęba 3
-
pobranie wycinka do
badania histopatologicznego oraz wykonanie biopsji 6
-
leczenie urazów zębów i
wyrostka zębodołowego 5
-
pierwsza pomoc w złamaniach
kości i szczęk 10
W zakresie ortodoncji
-
badanie ortodontyczne wraz
z interpretacją badań pomocniczych 15
-
diagnozowanie nieprawidłowości
narządu żucia 20
-
pobieranie wycisków łuków
zębowych wraz z ustaleniem ich zwarcia 10
-
ocena zmian w zgryzie na
podstawie analizy gipsowych modeli
szczęki i żuchwy 5
W zakresie protetyki stomatologicznej
-
protetyczne badanie
pacjenta, prognoza, projektowanie postępowania 2
-
pobieranie wycisków i
odlanie modeli gipsowych oraz ustalenie zwarcia 5
-
naprawa złamanej płyty
protezy ruchomej 2
W zakresie radiologii stomatologicznej i szczękowo-twarzowej
- wewnątrzustnych
> zębowych 5
> zgryzowych 2
> zgryzowo-skrzydłowych 1
> pantomograficznych 6
- zewnątrzustnych
> zatok
obocznych nosa w projekcji Watersa 5
> profilowego czaszki 2
> KT 2
W zakresie neurotraumatologii i neurochirurgii
-
złamanie
kości sklepienia czaszki, ubytki, rozpoznawanie i leczenie 3
-
krwiaki
wewnątrzczaszkowe (nadtwardówkowe, podtwardówkowe
śródmózgowe), trepanacje czaszki 2
-
chirurgiczne
leczenie guzów podstawy przedniego dołu czaszki 1
-
leczenie
pourazowych przetok mózgowych z wyciekiem płynu przez nos 1
W zakresie okulistyki
-
pourazowe
uszkodzenie gałki ocznej, powiek, dróg łzowych 2
-
badanie
ostrości wzroku, pola widzenia, podwójnego widzenia
i ich ocena 5
-
przyczyny
wytrzeszczu - rozpoznawanie, postępowanie 1
-
enukleacja
gałki ocznej - wskazania, technika 1
W zakresie otolaryngologii
-
rak krtani
i gardła; rozpoznanie, różnicowanie, leczenie 1
-
tracheotomia,
tracheostomia 3
-
rozpoznawanie,
różnicowanie i leczenie ropni okołomigdałkowych 3
-
złamanie
kości nosa; rozpoznawanie, leczenie 2
-
skrzywienie
przegrody nosa; rozpoznawanie, leczenie 1
Pozostałe zabiegi i procedury medyczne
-
niedrożność
górnych dróg oddechowych; postępowanie 2
-
intubacja
nosowo-tchawicza 2
-
intubacja
ustno-tchawicza 5
-
wskazania
do leczenia i planowania zabiegów odtwórczych 5
-
rodzaje
tkanek i zasady wykonywania zabiegów rekonstrukcyjnych 3
-
"Z"
plastyka 2
-
przeszczepy:
- skórno-naskórkowe 2
- skórne 2
- złożone 1
Liczba zabiegów i procedur medycznych, które specjalizujący
się lekarz ma obowiązek wykonać:
-
osteosynteza
stabilna w złamaniach żuchwy 40
-
zachowawcze
i chirurgiczne leczenie złamań wyrostka
kłykciowego żuchwy
6
-
chirurgiczne
leczenie złamania szczęk 5
-
chirurgiczne
leczenie złamań jarzmowo-szczękowo-oczodołowych 5
-
rekonstrukcja
oczodołu z użyciem przeszczepów lub wszczepów 3
-
chirurgiczne
leczenie raka wargi dolnej z rekonstrukcją 3
-
resekcja
szczęki z powodu nowotworów 1
-
częściowa
resekcja żuchwy 3
-
limfangiektomia
nadgnykowa 3
-
radykalne
usunięcie szyjnych węzłów chłonnych 3
-
leczenie
chirurgiczne morfologicznych wad szczękowo-twarzowo-
zgryzowych, np. progenia, mikrogenia 3
-
zabiegi
rekonstrukcyjne zniekształceń porozszczepowych 1
-
zabiegi
rekonstrukcyjne po rozległych ubytkach twarzowej części
czaszki z użyciem płatów i przeszczepów 3
-
leczenie
chirurgiczne guzów ślinianek, w tym guzów przyusznicy 3
-
chirurgiczne
leczenie torbieli, przetok i wad rozwojowych szyi 2
-
leczenie
chirurgiczne chorób zatok szczękowych 10
-
chirurgiczne
leczenie ropni i ropowic przestrzeni międzypowięziowych 5
-
tracheotomia
3
d) Formy samokształcenia
Studiowanie piśmiennictwa
-
obowiązkowe
uczenie się z polskich podręczników (jako źródła wiedzy
podstawowej) w zakresie chirurgii stomatologicznej i szczękowo-twarzowej,
przy treściach kontrowersyjnych należy oprzeć się na konsultacji z
kierownikiem specjalizacji,
-
obowiązkowa
lektura “Czasopisma Stomatologicznego” oraz innych
wydawnictw,
a szczególnie artykułów związanych z chirurgią i dyscyplinami
pokrewnymi,
Uczestniczenie w działalności towarzystw lekarskich
-
uczestniczenie w sesjach naukowo-szkoleniowych towarzystw lekarskich,
-
uczestniczenie
w krajowych kongresach chirurgii stomatologicznej (jamy ustnej) i
chirurgii szczękowo-twarzowej oraz w zjazdach i kongresach
stomatologicznych,
-
wskazany
udział w europejskich kongresach chirurgii czaszkowo-szczękowo-twarzowej,
-
wskazany
udział w krajowych i europejskich kongresach dotyczących dziedzin
pokrewnych (onkologia, chirurgia plastyczna i rekonstrukcyjna,
chirurgia ogólna, neurochirurgia, otolaryngologia, ortodoncja,
protetyka, implantologia, periodontologia),
Przygotowanie publikacji
e) Pełnienie dyżurów lekarskich
Liczba dyżurów lekarskich pełnionych w oddziale
chirurgii szczękowo-twarzowej -
3-4 miesięcznie.
5 - Metody oceny wiedzy i umiejętności praktycznych
a) Kolokwia
Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do:
-
zaliczenia
wiedzy podczas kolokwiów przewidzianych po każdym stażu i zgodnie z
tematyką kursów problemowych,
-
złożenie
kolokwium z prawa medycznego,
-
złożenie
kolokwium z promocji zdrowia.
b) Sprawdziany umiejętności praktycznych
Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do:
c) Ocena przygotowanych publikacji
Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do:
6 - Znajomość języków obcych
Oczekuje się, że specjalizujący się lekarz wykaże się
praktyczną znajomością przynajmniej jednego z języków: angielskiego,
francuskiego lub niemieckiego.
7 - Czas trwania specjalizacji
Dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w
chirurgii dziecięcej, specjalizacja w chirurgii szczękowo-twarzowej trwa
4 lata.
8 - Postępowanie kwalifikacyjne dla lekarzy ubiegających
się o rozpoczęcie specjalizacji w chirurgii szczękowo-twarzowej
Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja
kwalifikacyjna ds. specjalizacji w skład której wchodzą:
-
konsultant wojewódzki
w dziedzinie chirurgii szczękowo-twarzowej,
-
przedstawiciel
towarzystwa medycznego,
-
przedstawiciel okręgowej
rady lekarskiej,
-
przedstawiciel
wojewody.
Komisja ocenia wnioski pod względem formalnym i
ustala listę lekarzy, którzy uzyskają zgodę na przystąpienie do
specjalizacji.
W przypadku postępowania konkursowego (jeżeli
specjalizacja ma być realizowana w ramach rezydentury lub gdy liczba
kandydatów przekracza liczbę przewidzianych miejsc szkoleniowych)
przeprowadza się rozmowy kwalifikacyjne. Jeżeli do konkursu przystępuje
duża liczba lekarzy powoływane są zespoły podległe komisji.
Egzamin testowy opracowany przez Krajową Radę
Egzaminów Lekarskich organizuje i przeprowadza kierownik wojewódzkiego
ośrodka metodyczno-organizacyjnego.
Komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w oparciu o
wyniki rozmowy kwalifikacyjnej i testu ustala listę rankingową służącą
do wypełnienia miejsc szkoleniowych.
(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia
Podyplomowego, Warszawa 2001 |
|