| |
CENTRUM
MEDYCZNE KSZTAŁCENIA
PODYPLOMOWEGO

Program specjalizacji
w
CHIRURGII SZCZĘKOWO-TWARZOWEJ
Program dla lekarzy posiadających specjalizację I
stopnia w otolaryngologii
Warszawa 2001
(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia
Podyplomowego, Warszawa 2001
Program specjalizacji opracował zespół ekspertów
Prof. dr hab. Janusz Piekarczyk - przewodniczący
Prof. dr hab. Krystyna Dobies - przedstawiciel CMKP
Prof. dr hab. Hubert Wanyura - przedstawiciel NIL
Prof. dr hab. Bogna Pogorzelska-Stronczak - przedstawiciel towarzystwa
naukowego
Prof. dr hab. Stanisław Bartkowski - CM UJ Kraków
Doc. dr hab. Tomasz Tomaszewski - AM Lublin
Doc. dr hab. Józef Zienkiewicz - AM Gdańsk
1 - Cel studiów specjalizacyjnych
Celem studiów specjalizacyjnych jest wykształcenie
specjalisty w zakresie chirurgii szczękowo - twarzowej. Po ukończeniu
kształcenia specjalista powinien posiadać zasób wiedzy i umiejętności
praktycznych określonych programem specjalizacji.
2 - Wymagana wiedza
Po ukończeniu specjalizacji lekarz powinien wykazać się znajomością:
-
zasad
postępowania w ostrej niewydolności krążeniowo-oddechowej,
-
zasad postępowania
we wstrząsie,
-
zasad postępowania
w nagłym zatrzymaniu krążenia - resuscytacji,
-
zasad postępowania
w ostrych pourazowych krwawieniach z górnych dróg oddechowych,
-
zasad postępowania
w ostrej niedrożności górnych dróg oddechowych,
-
wskazań i
sposobów wykonania tracheotomii,
-
specyfiki
rozpoznawania i leczenia w chirurgii dziecięcej,
-
podstawowych
zasad postępowania w neurotraumatologii i neurochirurgii, a w szczególności
dotyczące:
- złamań kości sklepienia czaszki,
- krwiaków wewnątrzczaszkowych,
- chirurgicznego leczenia guzów w obszarze przedniego
dołu czaszki,
- leczenia pourazowych rozdarć oponowych z wyciekiem
płynu
mózgowo-rdzeniowego,
-
zasad
rozpoznawania i postępowania w urazach kręgosłupa i kończyn,
-
zasad
rozpoznawania i postępowania w urazach klatki piersiowej,
-
zasad
rozpoznawania i leczenia ostrych chorób jamy brzusznej,
-
zasad
rozpoznawania i postępowania w pourazowych uszkodzeniach układu
wzrokowego,
-
zasad
rozpoznawania i leczenia ostrych chorób nosa, gardła i krtani,
-
zasad
przygotowania chorego do leczenia chirurgicznego oraz opieki
pooperacyjnej,
-
zasad
nowoczesnej diagnostyki urazów mózgowej i twarzowej części czaszki,
-
zasad
leczenia złamań kości twarzowej części czaszki, a w szczególności:
- osteosyntezy stabilnej,
- chirurgicznego leczenia złamań szczęk,
- chirurgicznego leczenia złamań jarzmowo-szczękowo-oczodołowych,
- rekonstrukcji oczodołów za pomocą przeszczepów
lub wszczepów,
-
zasad
leczenia nowotworów niezłośliwych i guzów nowotworopodobnych części
twarzowej czaszki oraz szyi,
-
zasad
rozpoznawania nowotworów jamy ustnej, szczęk i twarzy i szyi:
- biopsja, PCI,
- diagnostyka rtg, KT, MR, usg,
-
zasad
zespołowego leczenia nowotworów złośliwych twarzowej części
czaszki (chirurgia, radioterapia, brachyterapia, chemioterapia,
immunoterapia),
-
zasad
rozpoznawania i planowania leczenia chirurgicznego wrodzonych i nabytych
wad twarzowo-szczękowo- zgryzowych,
-
zasad postępowania
w leczeniu wrodzonych lub nabytych zniekształceń kośćca twarzowej części
czaszki za pomocą dystraktorów,
-
zasad
leczenia zesztywnienia oraz dysfunkcji stawów skroniowo-żuchowych,
-
zasad
rekonstrukcji po rozległych ubytkach twarzowej części czaszki,
-
etiopatogenezę
oraz zasady chirurgicznego leczenia torbieli, przetok i wad rozwojowych
twarzowej części czaszki oraz szyi,
-
zasady
rozpoznawania i leczenia chorób gruczołów ślinowych,
-
kierunki
szerzenia się oraz zasady leczenia ropni i ropowic twarzowej części
czaszki
i szyi.
3 - Wymagane umiejętności praktyczne
Po ukończeniu specjalizacji lekarz powinien wykazać się
umiejętnością:
-
postępowania
w nagłym zatrzymaniu krążenia,
-
postępowania
w ostrej niedrożności górnych dróg oddechowych (intubacja
ustno-tchawicza, nosowo-tchawicza, tracheotomia),
-
postępowania
we wstrząsie,
-
postępowania
w ostrych pourazowych krwawieniach z górnych dróg oddechowych,
-
postępowania
w złamaniach z wgłębieniem kości sklepienia czaszki,
-
postępowania
w krwiakach wewnątrzczaszkowych,
-
postępowania
w urazach klatki piersiowej,
-
wykonania
znieczulenia nasiękowego i regionalnego,
-
nacięcia
i drenażu ropni zewnętrznych,
-
leczenia
zachowawczo-ortopedycznego złamań szczęk,
-
wykonania
osteosyntezy stabilnej w leczeniu złamań szczęk,
-
leczenia
chirurgicznego kośćca twarzowej części czaszki,
-
leczenia
zachowawczego i chirurgicznego złamań wyrostka kłykciowego żuchwy,
-
rekonstrukcji
oczodołu z użyciem przeszczepów lub wszczepów,
-
leczenia
chirurgicznego raka wargi z rekonstrukcją,
-
resekcji
szczęki z powodu nowotworów,
-
resekcji
częściowej żuchwy,
-
wykonania
limfadektomii nadgnykowej,
-
usunięcia
węzłów chłonnych szyjnych w leczeniu nowotworów złośliwych,
-
leczenia
chirurgicznego nowotworów ślinianek,
-
leczenia
chirurgicznego morfologicznych wad twarzowo-szczękowo-zgryzowych,
-
wykonania
zabiegów rekonstrukcyjnych wad porozszczepowych,
-
leczenia
chirurgicznego ankylozy ssż,
-
leczenia
dysfunkcji ssż,
-
leczenia
chirurgicznego torbieli szczęk i jamy ustnej,
-
leczenia
chirurgicznego torbieli i przetok szyi,
-
rekonstrukcji
żuchwy z użyciem przeszczepów autogennych,
-
rekonstrukcji
tkanek miękkich jamy ustnej i powłok twarzy za pomocą plastyki
miejscowej, przeszczepów skórno-naskórkowych, skórnych oraz płatów
skórno-mięśniowych,
-
leczenia
chirurgicznego chorób zatok szczękowych,
-
leczenia
chirurgicznego ropni i ropowic,
-
wykonywania
zabiegów chirurgiczno-rekonstrukcyjnych w ramach przygotowania jamy
ustnej do protezowania,
-
leczenia
chirurgicznego chorób przyzębia,
-
implantologii,
-
rozpoznawania
i leczenia neuralgii prawdziwej nerwu trójdzielnego,
-
zastosowania
lasera chirurgicznego w chirurgii szczękowo-twarzowej.
4 - Formy zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych
a) Kursy
Kurs wprowadzający
Uczestniczenie w 10-dniowym kursie wprowadzającym w
pierwszym roku kształcenia obejmującym następujące zagadnienia:
- chirurgia szczękowo-twarzowa jako gałąź
chirurgii ogólnej,
- możliwości diagnostyczne i lecznicze oraz podstawy
technik chirurgicznych
stosowanych w chirurgii szczękowo-twarzowej,
- kierunki szerzenia się oraz zasady leczenia ropni i
ropowic części twarzowej czaszki i
szyi,
- zasady rozpoznawania nowotworów jamy ustnej, szczęk,
twarzy i szyi,
- zasady zespołowego leczenia nowotworów złośliwych
części twarzowej czaszki
(chirurgia, radioterapia, brachyterapia,
chemioterapia, immunoterapia),
- zasady postępowania w złamaniach szkieletu
czaszkowotwarzowego,
- zasady postępowania w złamaniach oczodołu.
Kursy doskonalące (1, 2 lub 3-dniowe)
Uczestniczenie w niżej wymienionych kursach, z których
10 wybranych przez specjalizującego się lekarza jest obowiązkowych:
-
Kurs: Rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie
swoistych oraz nieswoistych zapaleń miękkich i twardych części
twarzowej czaszki oraz szyi,
-
Kurs: Kierunki szerzenia się oraz zasady leczenia
ropni i ropowic części twarzowej czaszki,
-
Kurs: Choroby zatok szczękowych – ich
rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie,
-
Kurs: Torbiele szczęk oraz tkanek miękkich jamy
ustnej, twarzy i szyi. Etiopatogeneza, rozpoznawanie, różnicowanie,
leczenie.
-
Kurs: Etiopatogeneza, rozpoznawanie i leczenie chorób
stawów skroniowo-żuchwowych,
-
Kurs: Stany przedrakowe, cechy nowotworów łagodnych
i złośliwych jamy ustnej oraz części twarzowej czaszki –
ich rozpoznawanie i leczenie,
-
Kurs: Epidemiologia, rozpoznawanie oraz
chirurgiczne i skojarzone leczenie złośliwych nowotworów części twarzowej czaszki i szyi,
-
Kurs: Złamania szkieletu czaszkowo-twarzowego
– ich rozpoznawanie, różnicowanie
i leczenie,
-
Kurs: Wewnątrzczaszkowe powikłania złamań
szkieletu czaszkowo-twarzowego – rozpoznawanie, różnicowanie i
leczenie,
-
Kurs: Złamania oczodołu – rozpoznawanie, różnicowanie
i leczenie,
-
Kurs: Pourazowe morfologiczno-czynnościowe i
estetyczne uszkodzenia układu wzrokowego, towarzyszące złamaniom
oczodołu – rozpoznawanie i leczenie,
-
Kurs: Zachowawcze i chirurgiczne leczenie złamań
wyrostka kłykciowego żuchwy,
-
Kurs: Etiopatogeneza, morfologia, rozpoznawanie, różnicowanie
i leczenie wrodzonych oraz nabytych wad twarzowo-szczękowo-zgryzowych,
-
Kurs: Choroby ślinianek. Rozpoznawanie, różnicowanie,
leczenie,
-
Kurs: Metody chirurgicznego przygotowania jamy
ustnej do protezowania
z uwzględnieniem śródkostnych wszczepów stomatologicznych
b) Staże kierunkowe
Lekarz posiadający specjalizację I stopnia w
otolaryngologii, specjalizujący się w chirurgii szczękowo-twarzowej,
zobowiązany jest odbyć niżej wymienione staże:
-
chirurgia
szczękowo-twarzowa - (staż podstawowy) 30,5 miesiąca
-
stomatologia
zachowawcza 1 miesiąc
-
stomatologia
dziecięca 1 miesiąc
-
choroby błony
śluzowej i przyzębia 0,5 miesiąca
-
chirurgia
stomatologiczna 1 miesiąc
-
ortodoncja
2 miesiące
-
protetyka
0,5 miesiąca
-
chirurgia
ogólna 2 miesiące
-
chirurgia
plastyczna 3 miesiące
-
chirurgia
urazowa i ortopedia 1 miesiąc
-
okulistyka
0,5 miesiąca
-
neurochirurgia
1 miesiąc
c) Kształcenie umiejętności wykonywania zabiegów i
procedur medycznych
Liczba zabiegów i procedur medycznych, w wykonywaniu których
specjalizujący się lekarz ma obowiązek uczestniczyć.
W zakresie stomatologii zachowawczej
-
badanie
stomatologiczne i wypełnienie karty choroby
u przyjmowanych pacjentów 20
-
rekonstrukcja
twardych tkanek zęba 20
-
leczenie
endodontyczne niezakażonych i zakażonych kanałów korzeniowych 10
-
leczenie
zachowawcze ostrych, zaostrzonych i przewlekłych chorób
tkanek okołowierzchołkowych
5
W zakresie stomatologii dziecięcej
-
leczenie próchnicy
zębów mlecznych 5
-
leczenie próchnicy
zębów stałych z niezakończonym rozwojem korzenia 2
-
leczenie
chorób miazgi zębów mlecznych 2
-
leczenie
zapaleń tkanek okołowierzchołkowych zębów mlecznych 3
W zakresie chorób błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia
-
wykonanie
szczegółowego badania przyzębia i wypełnienie
karty choroby pacjentów 5
-
usuwanie złogów
nazębnych oraz wykonanie skalingu poddziąsłowego 3
-
diagnostyka
i leczenie najczęstszych chorób błony śluzowej jamy ustnej 2
W zakresie chirurgii stomatologicznej
-
wykonanie
rutynowe ekstrakcji zębów 50
-
leczenie
chirurgiczne ropni zębopochodnych 20
-
leczenie
chirurgiczne utrudnionego wyrzynania zębów mądrości
oraz zębów zatrzymanych 5
-
wykonanie
resekcji wierzchołka korzenia zęba 3
-
pobranie
wycinka do badania histopatologicznego oraz wykonanie biopsji 6
-
leczenie
urazów zębów i wyrostka zębodołowego 5
-
pierwsza
pomoc w złamaniach kości i szczęk 10
W zakresie ortodoncji
-
badanie
ortodontyczne wraz z interpretacją badań pomocniczych 15
-
diagnozowanie
nieprawidłowości narządu żucia 20
-
pobieranie
wycisków łuków zębowych wraz z ustaleniem ich zwarcia 10
-
ocena zmian
w zgryzie na podstawie analizy gipsowych modeli
szczęki i żuchwy 5
W zakresie protetyki stomatologicznej
-
protetyczne
badanie pacjenta, prognoza, projektowanie postępowania 2
-
pobieranie
wycisków i odlanie modeli gipsowych oraz ustalenie zwarcia 5
-
naprawa złamanej
płyty protezy ruchomej 2
W zakresie radiologii stomatologicznej i szczękowo-twarzowej
- wewnątrzustnych
> zębowych 5
> zgryzowych 2
> zgryzowo-skrzydłowych
1
> pantomograficznych
6
- zewnątrzustnych
> zatok
obocznych nosa w projekcji Watersa 5
> profilowego
czaszki 2
> KT 2
W zakresie chirurgii ogólnej
-
wykonanie
znieczulenia miejscowego i regionalnego 2
-
nacięcie
i drenaż ropnia zewnętrznego 2
-
urazy
klatki piersiowej - postępowanie w złamaniach żeber, nakłucie
opłucnej, drenaż 2
-
ostry
brzuch; rozpoznawanie, różnicowanie, leczenie 3
-
krwotok
z przewodu pokarmowego, rozpoznawanie, różnicowanie,
leczenie 2
-
rozpoznawanie
i leczenie urazów naczyń - zatrzymanie krwotoku
zewnętrznego oraz postępowanie w niedokrwieniu kończyn dolnych 2
-
ostre
zapalenie wyrostka robaczkowego; rozpoznanie, leczenie 3
W zakresie neurotraumatologii i neurochirurgii
-
złamanie
kości sklepienia czaszki, ubytki, rozpoznawanie i leczenie 3
-
krwiaki
wewnątrzczaszkowe (nadtwardówkowe, podtwardówkowe
śródmózgowe), trepanacje czaszki 2
-
chirurgiczne
leczenie guzów podstawy przedniego dołu czaszki 1
-
leczenie
pourazowych przetok mózgowych z wyciekiem płynu przez nos 1
W zakresie okulistyki
-
pourazowe
uszkodzenie gałki ocznej, powiek, dróg łzowych 2
-
badanie
ostrości wzroku, pola widzenia, podwójnego widzenia
i
ich ocena 5
-
przyczyny
wytrzeszczu - rozpoznawanie, postępowanie 1
-
enukleacja
gałki ocznej - wskazania, technika 1
Pozostałe zabiegi i procedury medyczne
-
urazy
kręgosłupa; rozpoznawanie, postępowanie 1
-
złamanie
kończyn; rozpoznanie, leczenie 2
-
nagłe
zatrzymanie krążenia, resuscytacja 3
-
niedrożność
górnych dróg oddechowych; postępowanie 2
-
intubacja
nosowo-tchawicza 2
-
intubacja
ustno-tchawicza 5
-
postępowanie
we wstrząsie 3
-
wskazania
do leczenia i planowania zabiegów odtwórczych 5
-
rodzaje
tkanek i zasady wykonywania zabiegów rekonstrukcyjnych 3
-
"Z"
plastyka 2
-
przeszczepy:
- skórno-naskórkowe 2
- skórne 2
- złożone 1
Liczba zabiegów i procedur medycznych, które specjalizujący
się lekarz ma obowiązek wykonać:
-
osteosynteza
stabilna w złamaniach żuchwy 40
-
zachowawcze
i chirurgiczne leczenie złamań wyrostka
kłykciowego żuchwy 6
-
chirurgiczne
leczenie złamania szczęk 5
-
chirurgiczne
leczenie złamań jarzmowo-szczękowo-oczodołowych 5
-
rekonstrukcja
oczodołu z użyciem przeszczepów lub wszczepów 3
-
chirurgiczne
leczenie raka wargi dolnej z rekonstrukcją 3
-
resekcja
szczęki z powodu nowotworów 1
-
częściowa
resekcja żuchwy 3
-
limfangiektomia
nadgnykowa 3
-
radykalne
usunięcie szyjnych węzłów chłonnych 3
-
leczenie
chirurgiczne morfologicznych wad szczękowo-twarzowo-
zgryzowych, np. progenia, mikrogenia 3
-
zabiegi
rekonstrukcyjne zniekształceń porozszczepowych 1
-
zabiegi
rekonstrukcyjne po rozległych ubytkach twarzowej części
czaszki z użyciem płatów i przeszczepów 3
-
leczenie
chirurgiczne guzów ślinianek, w tym guzów przyusznicy 3
-
chirurgiczne
leczenie torbieli, przetok i wad rozwojowych szyi 2
-
leczenie
chirurgiczne chorób zatok szczękowych 10
-
chirurgiczne
leczenie ropni i ropowic przestrzeni międzypowięziowych 5
-
tracheotomia
3
d) Formy samokształcenia
Studiowanie piśmiennictwa
-
obowiązkowe
uczenie się z polskich podręczników (jako źródła wiedzy podstawowej)
w zakresie chirurgii stomatologicznej i szczękowo-twarzowej, przy treściach
kontrowersyjnych należy oprzeć się na konsultacji z kierownikiem
specjalizacji,
-
obowiązkowa
lektura “Czasopisma Stomatologicznego” oraz innych wydawnictw,
a szczególnie artykułów związanych z chirurgią i dyscyplinami
pokrewnymi,
Uczestniczenie w działalności towarzystw lekarskich
-
uczestniczenie w sesjach naukowo-szkoleniowych towarzystw lekarskich,
-
uczestniczenie
w krajowych kongresach chirurgii stomatologicznej (jamy ustnej)
i chirurgii szczękowo-twarzowej oraz w zjazdach i kongresach
stomatologicznych,
-
wskazany
udział w europejskich kongresach chirurgii czaszkowo-szczękowo-twarzowej,
-
wskazany
udział w krajowych i europejskich kongresach dotyczących dziedzin
pokrewnych (onkologia, chirurgia plastyczna i rekonstrukcyjna, chirurgia
ogólna, neurochirurgia, otolaryngologia, ortodoncja, protetyka,
implantologia, periodontologia),
Przygotowanie publikacji
e) Pełnienie dyżurów lekarskich
Liczba dyżurów lekarskich pełnionych w oddziale
chirurgii szczękowo-twarzowej
- 3-4 miesięcznie.
5 - Metody oceny wiedzy i umiejętności praktycznych
a) Kolokwia
Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do:
-
zaliczenia
wiedzy podczas kolokwiów przewidzianych po każdym stażu i zgodnie
z tematyką kursów problemowych,
-
złożenie
kolokwium z prawa medycznego,
-
złożenie
kolokwium z promocji zdrowia.
b) Sprawdziany umiejętności praktycznych
Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do:
c) Ocena przygotowanych publikacji
Specjalizujący się lekarz stomatolog zobowiązany jest
do:
6 - Znajomość języków obcych
Oczekuje się, że specjalizujący się lekarz wykaże się
praktyczną znajomością przynajmniej jednego z języków: angielskiego,
francuskiego lub niemieckiego.
7 - Czas trwania specjalizacji
Dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w
otolaryngologii specjalizacja w chirurgii szczękowo-twarzowej trwa 4
lata.
8 - Postępowanie kwalifikacyjne dla lekarzy ubiegających
się o rozpoczęcie specjalizacji w chirurgii szczękowo-twarzowej
Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja
kwalifikacyjna ds. specjalizacji w skład której wchodzą:
-
konsultant
wojewódzki w dziedzinie chirurgii szczękowo-twarzowej,
-
przedstawiciel
towarzystwa medycznego,
-
przedstawiciel
okręgowej rady lekarskiej,
-
przedstawiciel
wojewody.
Komisja ocenia wnioski pod względem formalnym i ustala
listę lekarzy, którzy uzyskają zgodę na przystąpienie do
specjalizacji.
W przypadku postępowania konkursowego (jeżeli
specjalizacja ma być realizowana
w ramach rezydentury lub gdy liczba kandydatów przekracza liczbę
przewidzianych miejsc szkoleniowych) przeprowadza się test i rozmowy
kwalifikacyjne.
Egzamin testowy opracowany przez Krajową Radę Egzaminów
Lekarskich organizuje
i przeprowadza kierownik wojewódzkiego ośrodka
metodyczno-organizacyjnego.
Komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w oparciu o
wyniki rozmowy kwalifikacyjnej i testu ustala listę rankingową służącą
do wypełnienia miejsc szkoleniowych.
(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia
Podyplomowego, Warszawa 2001 |
|