CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA
PODYPLOMOWEGO

  maly_znaczzek_cmkp.gif (2535 bytes)

Program specjalizacji
w

CHIRURGII SZCZĘKOWO-TWARZOWEJ

 

Program dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w otolaryngologii

 

Warszawa 2001


(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2001


Program specjalizacji opracował zespół ekspertów

Prof. dr hab. Janusz Piekarczyk - przewodniczący
Prof. dr hab. Krystyna Dobies - przedstawiciel CMKP
Prof. dr hab. Hubert Wanyura - przedstawiciel NIL
Prof. dr hab. Bogna Pogorzelska-Stronczak - przedstawiciel towarzystwa naukowego
Prof. dr hab. Stanisław Bartkowski - CM UJ Kraków
Doc. dr hab. Tomasz Tomaszewski - AM Lublin
Doc. dr hab. Józef Zienkiewicz - AM Gdańsk

 

1 - Cel studiów specjalizacyjnych

Celem studiów specjalizacyjnych jest wykształcenie specjalisty w zakresie chirurgii szczękowo - twarzowej. Po ukończeniu kształcenia specjalista powinien posiadać zasób wiedzy i umiejętności praktycznych określonych programem specjalizacji.

 

2 - Wymagana wiedza
Po ukończeniu specjalizacji lekarz powinien wykazać się znajomością:

  • zasad postępowania w ostrej niewydolności krążeniowo-oddechowej,

  • zasad postępowania we wstrząsie,

  • zasad postępowania w nagłym zatrzymaniu krążenia - resuscytacji,

  • zasad postępowania w ostrych pourazowych krwawieniach z górnych dróg oddechowych,

  • zasad postępowania w ostrej niedrożności górnych dróg oddechowych,

  • wskazań i sposobów wykonania tracheotomii,

  • specyfiki rozpoznawania i leczenia w chirurgii dziecięcej,

  • podstawowych zasad postępowania w neurotraumatologii i neurochirurgii, a w szczególności dotyczące:

- złamań kości sklepienia czaszki,
- krwiaków wewnątrzczaszkowych,
- chirurgicznego leczenia guzów w obszarze przedniego dołu czaszki,
- leczenia pourazowych rozdarć oponowych z wyciekiem płynu
  mózgowo-rdzeniowego,

  • zasad rozpoznawania i postępowania w urazach kręgosłupa i kończyn,

  • zasad rozpoznawania i postępowania w urazach klatki piersiowej,

  • zasad rozpoznawania i leczenia ostrych chorób jamy brzusznej,

  • zasad rozpoznawania i postępowania w pourazowych uszkodzeniach układu wzrokowego,

  • zasad rozpoznawania i leczenia ostrych chorób nosa, gardła i krtani,

  • zasad przygotowania chorego do leczenia chirurgicznego oraz opieki pooperacyjnej,

  • zasad nowoczesnej diagnostyki urazów mózgowej i twarzowej części czaszki,

  • zasad leczenia złamań kości twarzowej części czaszki, a w szczególności:

- osteosyntezy stabilnej,
- chirurgicznego leczenia złamań szczęk,
- chirurgicznego leczenia złamań jarzmowo-szczękowo-oczodołowych,
- rekonstrukcji oczodołów za pomocą przeszczepów lub wszczepów,

  • zasad leczenia nowotworów niezłośliwych i guzów nowotworopodobnych części twarzowej czaszki oraz szyi,

  • zasad rozpoznawania nowotworów jamy ustnej, szczęk i twarzy i szyi:

- biopsja, PCI,
- diagnostyka rtg, KT, MR, usg,

  • zasad zespołowego leczenia nowotworów złośliwych twarzowej części czaszki (chirurgia, radioterapia, brachyterapia, chemioterapia, immunoterapia),

  • zasad rozpoznawania i planowania leczenia chirurgicznego wrodzonych i nabytych wad twarzowo-szczękowo- zgryzowych,

  • zasad postępowania w leczeniu wrodzonych lub nabytych zniekształceń kośćca twarzowej części czaszki za pomocą dystraktorów,

  • zasad leczenia zesztywnienia oraz dysfunkcji stawów skroniowo-żuchowych,

  • zasad rekonstrukcji po rozległych ubytkach twarzowej części czaszki,

  • etiopatogenezę oraz zasady chirurgicznego leczenia torbieli, przetok i wad rozwojowych twarzowej części czaszki oraz szyi,

  • zasady rozpoznawania i leczenia chorób gruczołów ślinowych,

  • kierunki szerzenia się oraz zasady leczenia ropni i ropowic twarzowej części czaszki
    i szyi.

 

3 - Wymagane umiejętności praktyczne

Po ukończeniu specjalizacji lekarz powinien wykazać się umiejętnością:

  • postępowania w nagłym zatrzymaniu krążenia,

  • postępowania w ostrej niedrożności górnych dróg oddechowych (intubacja ustno-tchawicza, nosowo-tchawicza, tracheotomia),

  • postępowania we wstrząsie,

  • postępowania w ostrych pourazowych krwawieniach z górnych dróg oddechowych,

  • postępowania w złamaniach z wgłębieniem kości sklepienia czaszki,

  • postępowania w krwiakach wewnątrzczaszkowych,

  • postępowania w urazach klatki piersiowej,

  • wykonania znieczulenia nasiękowego i regionalnego,

  • nacięcia i drenażu ropni zewnętrznych,

  • leczenia zachowawczo-ortopedycznego złamań szczęk,

  • wykonania osteosyntezy stabilnej w leczeniu złamań szczęk,

  • leczenia chirurgicznego kośćca twarzowej części czaszki,

  • leczenia zachowawczego i chirurgicznego złamań wyrostka kłykciowego żuchwy,

  • rekonstrukcji oczodołu z użyciem przeszczepów lub wszczepów,

  • leczenia chirurgicznego raka wargi z rekonstrukcją,

  • resekcji szczęki z powodu nowotworów,

  • resekcji częściowej żuchwy,

  • wykonania limfadektomii nadgnykowej,

  • usunięcia węzłów chłonnych szyjnych w leczeniu nowotworów złośliwych,

  • leczenia chirurgicznego nowotworów ślinianek,

  • leczenia chirurgicznego morfologicznych wad twarzowo-szczękowo-zgryzowych,

  • wykonania zabiegów rekonstrukcyjnych wad porozszczepowych,

  • leczenia chirurgicznego ankylozy ssż,

  • leczenia dysfunkcji ssż,

  • leczenia chirurgicznego torbieli szczęk i jamy ustnej,

  • leczenia chirurgicznego torbieli i przetok szyi,

  • rekonstrukcji żuchwy z użyciem przeszczepów autogennych,

  • rekonstrukcji tkanek miękkich jamy ustnej i powłok twarzy za pomocą plastyki miejscowej, przeszczepów skórno-naskórkowych, skórnych oraz płatów skórno-mięśniowych,

  • leczenia chirurgicznego chorób zatok szczękowych,

  • leczenia chirurgicznego ropni i ropowic,

  • wykonywania zabiegów chirurgiczno-rekonstrukcyjnych w ramach przygotowania jamy ustnej do protezowania,

  • leczenia chirurgicznego chorób przyzębia,

  • implantologii,

  • rozpoznawania i leczenia neuralgii prawdziwej nerwu trójdzielnego,

  • zastosowania lasera chirurgicznego w chirurgii szczękowo-twarzowej.

4 - Formy zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych

a) Kursy

Kurs wprowadzający

Uczestniczenie w 10-dniowym kursie wprowadzającym w pierwszym roku kształcenia obejmującym następujące zagadnienia:

- chirurgia szczękowo-twarzowa jako gałąź chirurgii ogólnej,

- możliwości diagnostyczne i lecznicze oraz podstawy technik chirurgicznych
  stosowanych w chirurgii szczękowo-twarzowej,

- kierunki szerzenia się oraz zasady leczenia ropni i ropowic części twarzowej czaszki i
  szyi,

- zasady rozpoznawania nowotworów jamy ustnej, szczęk, twarzy i szyi,

- zasady zespołowego leczenia nowotworów złośliwych części twarzowej czaszki
  (chirurgia, radioterapia, brachyterapia, chemioterapia, immunoterapia),

- zasady postępowania w złamaniach szkieletu czaszkowotwarzowego,

- zasady postępowania w złamaniach oczodołu.

Kursy doskonalące (1, 2 lub 3-dniowe)

Uczestniczenie w niżej wymienionych kursach, z których 10 wybranych przez specjalizującego się lekarza jest obowiązkowych:

  1. Kurs: Rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie swoistych oraz nieswoistych zapaleń miękkich i twardych części twarzowej czaszki oraz szyi,

  2. Kurs: Kierunki szerzenia się oraz zasady leczenia ropni i ropowic części twarzowej czaszki,

  3. Kurs: Choroby zatok szczękowych – ich rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie,

  4. Kurs: Torbiele szczęk oraz tkanek miękkich jamy ustnej, twarzy i szyi. Etiopatogeneza, rozpoznawanie, różnicowanie, leczenie.

  5. Kurs: Etiopatogeneza, rozpoznawanie i leczenie chorób stawów skroniowo-żuchwowych,

  6. Kurs: Stany przedrakowe, cechy nowotworów łagodnych i złośliwych jamy ustnej oraz części twarzowej czaszki – ich rozpoznawanie i leczenie,

  7. Kurs: Epidemiologia, rozpoznawanie oraz chirurgiczne i skojarzone leczenie złośliwych nowotworów części twarzowej czaszki i szyi,

  8. Kurs: Złamania szkieletu czaszkowo-twarzowego – ich rozpoznawanie, różnicowanie
    i leczenie,

  9. Kurs: Wewnątrzczaszkowe powikłania złamań szkieletu czaszkowo-twarzowego – rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie,

  10. Kurs: Złamania oczodołu – rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie,

  11. Kurs: Pourazowe morfologiczno-czynnościowe i estetyczne uszkodzenia układu wzrokowego, towarzyszące złamaniom oczodołu – rozpoznawanie i leczenie,

  12. Kurs: Zachowawcze i chirurgiczne leczenie złamań wyrostka kłykciowego żuchwy,

  13. Kurs: Etiopatogeneza, morfologia, rozpoznawanie, różnicowanie i leczenie wrodzonych oraz nabytych wad twarzowo-szczękowo-zgryzowych,

  14. Kurs: Choroby ślinianek. Rozpoznawanie, różnicowanie, leczenie,

  15. Kurs: Metody chirurgicznego przygotowania jamy ustnej do protezowania
    z uwzględnieniem śródkostnych wszczepów stomatologicznych

 

b) Staże kierunkowe

Lekarz posiadający specjalizację I stopnia w otolaryngologii, specjalizujący się w chirurgii szczękowo-twarzowej, zobowiązany jest odbyć niżej wymienione staże:

  • chirurgia szczękowo-twarzowa - (staż podstawowy) 30,5 miesiąca

  • stomatologia zachowawcza 1 miesiąc

  • stomatologia dziecięca 1 miesiąc

  • choroby błony śluzowej i przyzębia 0,5 miesiąca

  • chirurgia stomatologiczna 1 miesiąc

  • ortodoncja 2 miesiące

  • protetyka 0,5 miesiąca

  • chirurgia ogólna 2 miesiące

  • chirurgia plastyczna 3 miesiące

  • chirurgia urazowa i ortopedia 1 miesiąc

  • okulistyka 0,5 miesiąca

  • neurochirurgia 1 miesiąc

 

c) Kształcenie umiejętności wykonywania zabiegów i procedur medycznych

Liczba zabiegów i procedur medycznych, w wykonywaniu których specjalizujący się lekarz ma obowiązek uczestniczyć.

 

W zakresie stomatologii zachowawczej

  • badanie stomatologiczne i wypełnienie karty choroby
    u przyjmowanych pacjentów 20

  • rekonstrukcja twardych tkanek zęba 20

  • leczenie endodontyczne niezakażonych i zakażonych kanałów korzeniowych 10

  • leczenie zachowawcze ostrych, zaostrzonych i przewlekłych chorób
    tkanek okołowierzchołkowych 5

W zakresie stomatologii dziecięcej

  • leczenie próchnicy zębów mlecznych 5

  • leczenie próchnicy zębów stałych z niezakończonym rozwojem korzenia 2

  • leczenie chorób miazgi zębów mlecznych 2

  • leczenie zapaleń tkanek okołowierzchołkowych zębów mlecznych 3

 

W zakresie chorób błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia

  • wykonanie szczegółowego badania przyzębia i wypełnienie
    karty choroby pacjentów 5

  • usuwanie złogów nazębnych oraz wykonanie skalingu poddziąsłowego 3

  • diagnostyka i leczenie najczęstszych chorób błony śluzowej jamy ustnej 2

 

W zakresie chirurgii stomatologicznej

  • wykonanie rutynowe ekstrakcji zębów 50

  • leczenie chirurgiczne ropni zębopochodnych 20

  • leczenie chirurgiczne utrudnionego wyrzynania zębów mądrości
    oraz zębów zatrzymanych 5

  • wykonanie resekcji wierzchołka korzenia zęba 3

  • pobranie wycinka do badania histopatologicznego oraz wykonanie biopsji 6

  • leczenie urazów zębów i wyrostka zębodołowego 5

  • pierwsza pomoc w złamaniach kości i szczęk 10

W zakresie ortodoncji

  • badanie ortodontyczne wraz z interpretacją badań pomocniczych 15

  • diagnozowanie nieprawidłowości narządu żucia 20

  • pobieranie wycisków łuków zębowych wraz z ustaleniem ich zwarcia 10

  • ocena zmian w zgryzie na podstawie analizy gipsowych modeli
    szczęki i żuchwy 5

W zakresie protetyki stomatologicznej

  • protetyczne badanie pacjenta, prognoza, projektowanie postępowania 2

  • pobieranie wycisków i odlanie modeli gipsowych oraz ustalenie zwarcia 5

  • naprawa złamanej płyty protezy ruchomej 2

W zakresie radiologii stomatologicznej i szczękowo-twarzowej

  • uczestniczenie przy wykonuwaniu zdjęć

- wewnątrzustnych

> zębowych 5
>
zgryzowych 2
>
zgryzowo-skrzydłowych 1
>
pantomograficznych 6

- zewnątrzustnych

> zatok obocznych nosa w projekcji Watersa 5
>
profilowego czaszki 2
>
KT 2

  • uczestniczenie przy badaniach MR 3

  • uczestniczenie przy badaniach usg 3

 

W zakresie chirurgii ogólnej

  • wykonanie znieczulenia miejscowego i regionalnego 2

  • nacięcie i drenaż ropnia zewnętrznego 2

  • urazy klatki piersiowej - postępowanie w złamaniach żeber, nakłucie
    opłucnej, drenaż 2

  • ostry brzuch; rozpoznawanie, różnicowanie, leczenie 3

  • krwotok z przewodu pokarmowego, rozpoznawanie, różnicowanie,
    leczenie 2

  • rozpoznawanie i leczenie urazów naczyń - zatrzymanie krwotoku zewnętrznego oraz postępowanie w niedokrwieniu kończyn dolnych 2

  • ostre zapalenie wyrostka robaczkowego; rozpoznanie, leczenie 3

W zakresie neurotraumatologii i neurochirurgii

  • złamanie kości sklepienia czaszki, ubytki, rozpoznawanie i leczenie 3

  • krwiaki wewnątrzczaszkowe (nadtwardówkowe, podtwardówkowe
    śródmózgowe), trepanacje czaszki 2

  • chirurgiczne leczenie guzów podstawy przedniego dołu czaszki 1

  • leczenie pourazowych przetok mózgowych z wyciekiem płynu przez nos 1

 

W zakresie okulistyki

  • pourazowe uszkodzenie gałki ocznej, powiek, dróg łzowych 2

  • badanie ostrości wzroku, pola widzenia, podwójnego widzenia i 
    ich ocena 5

  • przyczyny wytrzeszczu - rozpoznawanie, postępowanie 1

  • enukleacja gałki ocznej - wskazania, technika 1

 

Pozostałe zabiegi i procedury medyczne

  • urazy kręgosłupa; rozpoznawanie, postępowanie 1

  • złamanie kończyn; rozpoznanie, leczenie 2

  • nagłe zatrzymanie krążenia, resuscytacja 3

  • niedrożność górnych dróg oddechowych; postępowanie 2

  • intubacja nosowo-tchawicza 2

  • intubacja ustno-tchawicza 5

  • postępowanie we wstrząsie 3

  • wskazania do leczenia i planowania zabiegów odtwórczych 5

  • rodzaje tkanek i zasady wykonywania zabiegów rekonstrukcyjnych 3

  • "Z" plastyka 2

  • przeszczepy:

- skórno-naskórkowe 2
- skórne 2
- złożone 1

  • płaty mięśniowe, skórno-mięśniowe 1

  • mikrochirurgiczne zespolenie naczyń 1

 

Liczba zabiegów i procedur medycznych, które specjalizujący się lekarz ma obowiązek wykonać:

  • osteosynteza stabilna w złamaniach żuchwy 40

  • zachowawcze i chirurgiczne leczenie złamań wyrostka
    kłykciowego żuchwy 6

  • chirurgiczne leczenie złamania szczęk 5

  • chirurgiczne leczenie złamań jarzmowo-szczękowo-oczodołowych 5

  • rekonstrukcja oczodołu z użyciem przeszczepów lub wszczepów 3

  • chirurgiczne leczenie raka wargi dolnej z rekonstrukcją 3

  • resekcja szczęki z powodu nowotworów 1

  • częściowa resekcja żuchwy 3

  • limfangiektomia nadgnykowa 3

  • radykalne usunięcie szyjnych węzłów chłonnych 3

  • leczenie chirurgiczne morfologicznych wad szczękowo-twarzowo-
    zgryzowych, np. progenia, mikrogenia 3

  • zabiegi rekonstrukcyjne zniekształceń porozszczepowych 1

  • zabiegi rekonstrukcyjne po rozległych ubytkach twarzowej części
    czaszki z użyciem płatów i przeszczepów 3

  • leczenie chirurgiczne guzów ślinianek, w tym guzów przyusznicy 3

  • chirurgiczne leczenie torbieli, przetok i wad rozwojowych szyi 2

  • leczenie chirurgiczne chorób zatok szczękowych 10

  • chirurgiczne leczenie ropni i ropowic przestrzeni międzypowięziowych 5

  • tracheotomia 3

 

d) Formy samokształcenia

Studiowanie piśmiennictwa

  • obowiązkowe uczenie się z polskich podręczników (jako źródła wiedzy podstawowej) w zakresie chirurgii stomatologicznej i szczękowo-twarzowej, przy treściach kontrowersyjnych należy oprzeć się na konsultacji z kierownikiem specjalizacji,

  • obowiązkowa lektura “Czasopisma Stomatologicznego” oraz innych wydawnictw, a szczególnie artykułów związanych z chirurgią i dyscyplinami pokrewnymi,

Uczestniczenie w działalności towarzystw lekarskich

  • uczestniczenie w sesjach naukowo-szkoleniowych towarzystw lekarskich,

  • uczestniczenie w krajowych kongresach chirurgii stomatologicznej (jamy ustnej) i chirurgii szczękowo-twarzowej oraz w zjazdach i kongresach stomatologicznych,

  • wskazany udział w europejskich kongresach chirurgii czaszkowo-szczękowo-twarzowej,

  • wskazany udział w krajowych i europejskich kongresach dotyczących dziedzin pokrewnych (onkologia, chirurgia plastyczna i rekonstrukcyjna, chirurgia ogólna, neurochirurgia, otolaryngologia, ortodoncja, protetyka, implantologia, periodontologia),

Przygotowanie publikacji

  • obowiązkowe przygotowanie 2-3 prac poglądowych (lub naukowych) o tematyce uzgodnionej z kierownikiem specjalizacji,

e) Pełnienie dyżurów lekarskich

Liczba dyżurów lekarskich pełnionych w oddziale chirurgii szczękowo-twarzowej
- 3-4 miesięcznie.

 

5 - Metody oceny wiedzy i umiejętności praktycznych

a) Kolokwia

Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do:

  • zaliczenia wiedzy podczas kolokwiów przewidzianych po każdym stażu i zgodnie z tematyką kursów problemowych,

  • złożenie kolokwium z prawa medycznego,

  • złożenie kolokwium z promocji zdrowia.

b) Sprawdziany umiejętności praktycznych

Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do:

  • zaliczenia sprawdzianów umiejętności praktycznych przeprowadzanych przez kierownika jednostki posiadającej akredytację do prowadzenia specjalizacji,

c) Ocena przygotowanych publikacji

Specjalizujący się lekarz stomatolog zobowiązany jest do:

  • złożenia do oceny kierownikowi jednostki specjalizującej pracy poglądowej, opracowania teoretycznego lub pracy naukowej.

 

6 - Znajomość języków obcych

Oczekuje się, że specjalizujący się lekarz wykaże się praktyczną znajomością przynajmniej jednego z języków: angielskiego, francuskiego lub niemieckiego.

7 - Czas trwania specjalizacji

Dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w otolaryngologii specjalizacja w chirurgii szczękowo-twarzowej trwa 4 lata.

8 - Postępowanie kwalifikacyjne dla lekarzy ubiegających się o rozpoczęcie specjalizacji w chirurgii szczękowo-twarzowej

Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w skład której wchodzą:

  • konsultant wojewódzki w dziedzinie chirurgii szczękowo-twarzowej,

  • przedstawiciel towarzystwa medycznego,

  • przedstawiciel okręgowej rady lekarskiej,

  • przedstawiciel wojewody.

Komisja ocenia wnioski pod względem formalnym i ustala listę lekarzy, którzy uzyskają zgodę na przystąpienie do specjalizacji.

W przypadku postępowania konkursowego (jeżeli specjalizacja ma być realizowana w ramach rezydentury lub gdy liczba kandydatów przekracza liczbę przewidzianych miejsc szkoleniowych) przeprowadza się test i rozmowy kwalifikacyjne.

Egzamin testowy opracowany przez Krajową Radę Egzaminów Lekarskich organizuje i przeprowadza kierownik wojewódzkiego ośrodka metodyczno-organizacyjnego.

Komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w oparciu o wyniki rozmowy kwalifikacyjnej i testu ustala listę rankingową służącą do wypełnienia miejsc szkoleniowych.

 

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2001