CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA
PODYPLOMOWEGO
  maly_znaczzek_cmkp.gif (2535 bytes)

Program specjalizacji
w
FARMAKOLOGII KLINICZNEJ

Warszawa 2000

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2000

 Program specjalizacji przygotował zespół ekspertów:

Prof. dr hab. med. Andrzej Członkowski
Prof. dr hab. med. Zbigniew Herman
Prof. dr hab. med. Elżbieta Kostka-Trąbka
Prof. dr hab. med. Aleksander Mrozikiewicz
Dr med. Wojciech Rewerski

Kto może ubiegać się o rozpoczęcie specjalizacji?

W farmakologii klinicznej mogą specjalizować się lekarze posiadający specjalizację II stopnia w anestezjologii i intensywnej terapii, chirurgii ogólnej, chorobach wewnętrznych, farmakologii, neurologii, neurologii dziecięcej, pediatrii, położnictwie i ginekologii, psychiatrii, psychiatrii dzieci i młodzieży, uzyskaną na podstawie poprzednich przepisów lub lekarze posiadający tytuł specjalisty w anestezjologii i intensywnej terapii, chirurgii ogólnej, chorobach wewnętrznych, neurologii, pediatrii, położnictwie i ginekologii, psychiatrii, uzyskany na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25.03.1999 r.

 

Cel studiów specjalizacyjnych

Celem studiów specjalizacyjnych z farmakologii klinicznej jest zaktualizowanie i pogłębienie wiadomości i umiejętności uzyskanych w okresie dotychczasowej praktyki zawodowej, nabycie nowych – zgodnie z programem specjalizacji.

Oczekuje się, że po ukończeniu studiów specjalizacyjnych lekarz wykaże się umiejętnością posługiwania się wiedzą i nabytym doświadczeniem w rozwiązywaniu problemów związanych z farmakologią kliniczną oraz współpracy z przedstawicielami innych specjalności.

Wymagana wiedza

Specjalizujący się w zakresie farmakologii klinicznej ma wykazać się znajomością:

  • farmakologii ogólnej

- mechanizmu działania leków
- rodzajów interakcji leków
- czynników wpływających na działanie leków, a zwłaszcza genotypu (farmakogenetyka),
  stanu fizjologicznego (wiek, ciąża, karmienie) i chorobowego (patofarmakologia),
  tolerancji na leki, lekozależności, działań niepożądanych i toksycznych leków a
  szczególnie alergii na leki, wpływu leków na płód (działanie taratogenne i
  embriotoksyczne leków), działania rakotwórczego i mutagennego leków;

  • całej farmakologii szczegółowej ;

  • podstaw terapii monitorowanej stężęniami leków;
  • oceny przedklinicznego badania leku ze szczególnym uwzględnieniem przeniesienia wyników uzyskanych w doświadczeniu na zwierzęciu do zastosowań klinicznych;
  • przepisów prawnych i administracyjnych umożliwiających przeprowadzenie kontrolowanych badań klinicznych (zgodnie z zasadami prawidłowego prowadzenia badań klinicznych - ICH GCP).

Wymagane umiejętności praktyczne

Specjalista w zakresie farmakologii klinicznej ma wykazać się umiejętnością:

  • posługiwania się metodami oceny działania farmakologicznego podstawowych grup leków z uwzględnieniem oceny toksyczności (ostrej, podostrej, kumulatywnej i przewlekłej), działań niepożądanych, mechanizmów działania i punktu uchwytu (w obrębie jednego działu należy opanować pełen zakres współczesnych metod oceny);

  • posługiwania się metodami badania leków w ustroju a zwłaszcza metodami farmakokinetycznymi;
  • posługiwania się metodami statystyki medycznej;
  • zdefiniowania i wyznaczenia po uzyskaniu niezbędnych danych, stałych szybkości eliminacji, okresu półtrwania, obojętności dystrybucji i klirensu leku w modelu jednokompartmentowym i dwukompartmentowym;
  • ustalenia zasad dawkowania leków w stanach niewydolności nerek i wątroby oraz w przewlekłej niewydoloności krążenia;
  • ustalanie zasad i określania celowości monitorowania stężeń leków we krwi;
  • zaplanowania doświadczenia klinicznego (kontrolowanych badań klinicznych) z uwzględnieniem zasad ICH GCP;
  • praktycznego rozwiązywania problemów farmakoterapeutycznych u wybranych pacjentów;
  • przeprowadzenia wywiadu na temat leków stosowanych przez chorego przed przyjściem do szpitala;

Formy zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych

Kursy

Kursy wprowadzające

  • Kurs z farmakokinetyki

  • Kurs z zakresu prawidłowego prowadzenia badań klinicznych (ICH GCP)

Kursy doskonalące
  • Kurs z podstaw farmakoekonomiki
  • Kurs z zakresu postępów farmakoterapii w wybranych dziedzinach

Staże kierunkowe
  • Staż z psychiatrii – 1 miesiąc
  • Staż z intensywnej terapii – 1 miesiąc
  • Staż z kardiologii – 1 miesiąc
  • Staż z pediatrii – 1 miesiąc

Formy samokształcenia

Przygotowanie publikacji

Opublikowanie w czasopiśmie medycznym lub farmaceutycznym jednej pracy poglądowej lub oryginalnej.

Udział w działalności towarzystw lekarskich

Czynny udział w pracach lekarskiego towarzystwa naukowego, wygłoszenie na posiedzeniach naukowych dwóch referatów o tematyce związanej z przedmiotem specjalizacji.

Kształcenie w miejscu pracy

Udział w konsultacjach, obchodach lekarskich, seminariach, posiedzeniach naukowych i innych formach kształcenia wskazanych przez kierownika specjalizacji;

 

Kształcenie w wykonywaniu zabiegów i procedur medycznych

Wykaz i liczba procedur i zabiegów medycznych, które specjalizujący się lekarz ma obowiązek samodzielnie wykonać:

samodzielne wykonanie następujących zadań:

  • oszacowanie (na podstawie dostarczonych danych eksperymentalnych) dostępności biologicznej leku;

  • ustalenie schematów dawkowania leków na podstawie znanych wartości parametrów farmakokinetycznych;
  • ułożenie planu kontrolowanych badań klinicznych dla leku oryginalnego i odtwórczego;

Pełnienie dyżurów lekarskich

Specjalizujący się lekarz pełni 20 dyżurów w oddziałach wybranych przez kierownika specjalizacji.

Metody oceny wiedzy i umiejętności praktycznych

Kolokwia

Sprawdzanie wiedzy odbywa się w formie kolokwiów, przyjmowanych przez kierownika specjalizacji bądź wskazanego przez niego specjalistę:

Zaliczenie 8 kolokwiów specjalizacyjnych;

  • kolokwium z chemiterapii zakażeń,

  • kolokwium z leczenia ostrych zatruć lekami,
  • kolokwium z farmakologii klinicznej bólu,
  • kolokwium z faramkologii klinicznej chorób ośrodkowego układu nerwowego,
  • kolokwium z farmakologii klinicznej chorób układu sercowo-naczyniowego i zaburzeń krzepnięcia,
  • kolokwium z farmakologii klinicznej chorób układu oddechowego i chorób alergicznych,
  • kolokwium z farmakologii klinicznej układów hormonalnych,
  • kolokwium z farmakologii klinicznej chorób układu pokarmowego,

oraz złożenie (zgodnie z programem opracowanym przez CMKP)

  • kolokwium z prawa medycznego,

  • kolokwium z promocji zdrowia.

Sprawdziany umiejętności praktycznych

Ocena umiejętności wykonywania czynności praktycznych odbywa się w formie sprawdzianów praktycznych

  • sprawdzian z wybranych zagadnień farmakokinetyki,

  • sprawdzian dotyczący interakcji leków
  • sprawdzian z wybranych zagadnień farmakogenetyki,
  • sprawdzian z zakresu prawidłowego prowadzenia badań klinicznych

- zaplanowanie badania fazy I,
- zaplanowanie badania fazy II,
- zaplanowanie badania fazy III,
- zaplanowanie badania fazy IV,
- przepisy ICH GCP (zasady prawidłowego prowadzenia badań klinicznych).

Ocena przygotowanej pracy oryginalnej lub poglądowej

Ocena pracy poglądowej dokonywana jest przez kierownika specjalizacji.

Znajomość języków obcych

Oczekuje się, że specjalizujący się lekarz wykaże się praktyczną znajomością języka angielskiego w stopniu umożliwiającym swobodne korzystanie z literatury fachowej oraz w stopniu umożliwiającym porozumiewanie się.

Czas trwania specjalizacji

Co najmniej 36-miesięczna praktyka zawodowa (staż specjalizacyjny), z jednoczesnym kształceniem się pod kierunkiem kierownika specjalizacji - specjalisty w zakresie farmakologii klinicznej;

Postępowanie kwalifikacyjne dla lekarzy ubiegających się o rozpoczęcie specjalizacji w farmakologii klinicznej

Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w skład której wchodzą:

  • konsultant wojwódzki w dziedzinie farmakologii klinicznej,

  • przedstawiciel towarzystwa lekarskiego,
  • przedstawiciel okręgowej rady lekarskiej
  • przedstawiciel wojewody.

Komisja ocenia wnioski pod względem formalnym i ustala listę lekarzy, którzy uzyskają zgodę na rozpoczęcie specjalizacji.

W przypadku postępowania konkursowego (jeżeli specjalizacja ma być realizowana w ramach rezydentury lub gdy liczba kandydatów przekracza liczbę przewidzianych miejsc szkoleniowych) organizowany jest egzamin testowy a następnie komisja przeprowadza rozmowy kwalifikacyjne. Jeżeli do konkursu przystępuje duża liczba lekarzy powoływane są zespoły podległe komisji.

Egzamin testowy opracowany przez Krajową Radę Egzaminów Lekarskich organizuje i przeprowadza kierownik wojewódzkiego ośrodka metodyczno-organizacyjnego.

Komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w oparciu o wyniki testu i rozmowy kwalifikacyjnej ustala listę rankingową służącą do wypełnienia miejsc szkoleniowych.

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2000