CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA
PODYPLOMOWEGO
 

Program specjalizacji
z
GASTROENTEROLOGII

Warszawa 1999

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podypolomowego, Warszawa 1999

Program specjalizacji przygotował zespół ekspertów:

Prof. WitoldBartnik,
Prof. Eugeniusz Butruk,
Prof. Krzysztof Linke,
Prof. WIktor Łaszewicz,
Prof. Krzysztof Marlicz,
Prof. Andrzej Nowak,
Pro. fLeszek Paradowski

Cel studiów specjalizacyjnych

Uzyskanie specjalizacji z gastroenterologii upoważnia do prowadzenia diagnostyki i leczenia chorób układu trawienia na poziomie specjalistycznym, kształcenia innych lekarzy i pełnienia roli kierownika specjalizacji oraz objęcia oddziału gastroenterologii w funkcji ordynatora

Wymagana wiedza

Oczekuje się, że po zakończeniu specjalizacji lekarz wykaże się znajomością poniższych zagadnień:

• Etiologia, patogeneza, historia naturalna, symptomatologia, diagnostyka i leczenie chorób przewodu pokarmowego, trzustki, wątroby i dróg żółciowych. 
• Elementy anatomii, histologii, biochemii, fizjologii, biologii molekularnej, genetyki, immunologii, mikrobiologii, parazytologii, farmakologii, psychologii, demografii, epidemiologii i statystyki medycznej w zakresie odnoszącym się do gastroenterologii i hepatologii
• Badania diagnostyczne tjwskazania, przeciwwskazania, ograniczenia oraz możliwe powikłania i metody ich rozpoznawania, leczenia i zapobieganiaDotyczy to badań laboratoryjnych (w tym testów czynnościowych ), histopatologicznych i technik obrazowania (endoskopia, ultrasonografia, radiologia konwencjonalna, radiologia interwencyjna, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, medycyna nuklearna).
• Kształcenie powinno uwzględniać ekonomikę ochrony zdrowia, tjprzede wszystkim analizę kosztów rozpoznawania i leczenia.

Wymagane umiejętności praktyczne

Oczekuje się, że po zakończeniu specjalizacji lekarz wykaże się wymienionymi poniżej umiejętnościami:

- badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej,
- panendoskopia,
- tamowanie krwawień w górnym odcinku przewodu pokarmowego,
- sigmoidoskopia,
- pełna kolonoskopia,
- polipektomia i tamowanie krwawień z dolnego odcinka przewodu pokarmowego,
- biopsja wątroby i nakłucie jamy brzusznej,

oraz umiejętnością wykonywania przynajmniej dwóch spośród niżej wymienionych technik diagnostycznych lub terapeutycznych

- endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna i sfinkterotomia endoskopowa,
- inne techniki terapeutyczne (dilatacje, laser, bimer argonowy, terapia fotodynamiczna),
- manometria/pH-metria,
- endosonografia,
- laparoskopia diagnostyczna.

Formy zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych

Kurs wprowadzający

Kurs wprowadzający w pierwszym roku specjalizacji p.t." Wybrane choroby przewodu pokarmowego i wątroby" - 1-tygodniowy prowadzony w Klinice Gastroenterologii CMKP w Warszawie

Kurs atestacyjny

Kurs atestacyjny "Gastroenterologia" - 3-tygodniowy w Klinice Gastroenterologii CMKP

Formy samokształcenia

• Kandydat powinien zapoznać się z podstawami pracy naukowo-badawczej w gastroenterologii oraz aktywnie uczestniczyć w specjalistycznych posiedzeniach naukowych (przynajmniej 1 raz w roku powinien wziąć udział w jednym z ogólnopolskich posiedzeń - Kongres PTG-E, TChP, PTP, Dzień Endoskopowy PTG-E, Warszawskie Spotkania Gastroenterologiczne, itp )
• W trakcie kształcenia kandydat powinien przedstawić na specjalistycznych posiedzeniach przynajmniej jeden referat (lub plakat).

Praca poglądowa

W okresie kształcenia specjalizujący się lekarz powinien przygotować pracę poglądową z zakresu gastroenterologii (lub przedstawić inną pracę opublikowaną w recenzowanym czasopiśmie)

Staże kierunkowe

Staż kierunkowy z radiologii trwający cztery tygodnie (w tym 2 tygodnie poświęcone na tomografię komputerową)

Kształcenie w czasie praktyki lekarskiej

• W trakcie kształcenia specjalizujący się lekarz powinien aktywnie uczestniczyć w procesie leczenia chorych z szerokim spektrum ostrych i przewlekłych chorób przewodu pokarmowego, zarówno w warunkach szpitalnych jak i przychodniDotyczy to także chorych z problemami gastroenterologicznymi w medycynie ogólnej, chirurgii, intensywnej opiece medycznej, ginekologii i położnictwie
• Istotnym elementem kształcenia są obchody lekarskie, odprawy, zebrania kliniczne i posiedzenia wielodyscyplinarne z udziałem chirurgów, radiologów czy anatomopatologów. 
• Szczególną uwagę należy zwrócić na umiejętność prawidłowego komunikowania się lekarza z chorym i informowania chorego. 
• W trakcie kształcenia powinien następować stopniowy rozwój odpowiedzialności klinicznej aż do samodzielnego prowadzenia diagnostyki i leczenia chorych.

Kształcenie w wykonywaniu procedur diagnostycznych i terapeutycznych

Specjalizujący się lekarz musi nabyć umiejętność wykonywania procedur diagnostycznych i terapeutycznych stosowanych w gastroenterologiiW związku z tym w trakcie kształcenia specjalizacyjnego kandydat jest zobowiązany do samodzielnego wykonania określonej poniżej liczby tych procedur tak aby uzyskać niezbędną i potwierdzoną biegłość w ich wykonywaniu

Po wykonaniu wymienionej liczby procedur ocenia się czy kandydat faktycznie nabył wymagane umiejętności za pomocą sprawdzianu praktycznego

Wykaz i minimalna liczba wymaganych procedur i zabiegów medycznych, które specjalizujący się lekarz ma obowiązek wykonać samodzielnie :

• badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej - 300
• panendoskopia - 300
• tamowanie krwawień w górnym odcinku przewodu pokarmowego - 30
• sigmoidoskopia - 100
• pełna kolonoskopia - 100
• polipektomia i tamowanie krwawień z dolnego odcinka przewodu pokarmowego - 50
• biopsja wątroby i nakłucie jamy brzusznej - 50

Ponadto kandydat jest zobowiązany do opanowania przynajmniej dwóch z poniższych zaawansowanych technik, wykonując podaną minimalną liczbę procedur

• endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna i sfinkterotomia endoskopowa - 150
• inne techniki terapeutyczne (dilatacje, laser, bimer argonowy, terapia fotodynamiczna) - 100
• manometria/pH-metria - 50
• endosonografia - 150
• laparoskopia diagnostyczna - 50

Pełnienie dyżurów lekarskich

W trakcie odbywania specjalizacji z gastroenterologii nie obowiązują dyżury lekarskie

Czas trwania specjalizacji

Czas trwania specjalizacji wynosi 2 lata pełnego zatrudnienia (rezydentury, stażu w ramach oddelegowania ) w ośrodku spełniającym wymogi określone osobno

Metody oceny wiedzy i umiejętności praktycznych
Kolokwia

Specjalizujący się lekarz jest zobowiązany do złożenia niżej wymienionych kolokwiów:

• kolokwium z chorób przewodu pokarmowego,
• kolokwium z chorób trzustki, 
• kolokwium z chorób wątroby,
• kolokwium z chorób dróg żółciowych,
• kolokwium z endoskopii, 
• kolokwium z histopatologii,
• kolokwium z innych badań diagnostycznych,

Powyższe kolokwia przyjmowane są przez kierownika specjalizacji lub wyznaczone przez niego osoby

Ponadto specjalizujący się lekarz jest zobowiązany do zdania:

• kolokwium z prawa medycznego,
• kolokwium z promocji zdrowia.

Sprawdziany umiejętności praktycznych

Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do wykazania się umiejętnością wykonania wybranych czynności i zaliczenia niżej wymienionych sprawdzianów umiejętności praktycznych:

• sprawdzian z endoskopii diagnostycznej górnego odcinka przewodu pokarmowego
• sprawdzian z kolonoskopii,
• sprawdzian dotyczący jednej z technik endoskopii zabiegowej,
• sprawdzian z radiologii i ultrasonografii 

Sprawdziany przeprowadzają osoby nauczające za wiedzą kierownika specjalizacji

Ocena pracy poglądowej

Ocena pracy poglądowej lub publikacji (oryginalnej lub poglądowej)

Znajomość języków obcych

Oczekuje się, że specjalizujący się lekarz wykaże się praktyczną znajomością przynajmniej jednego z języków: angielskiego, francuskiego lub niemieckiego, potwierdzoną zdanym egzaminem

Postępowanie kwalifikacyjne dla lekarzy ubiegających się o rozpoczęcie specjalizacji w gastroenterologii

Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja kwalifikacyjna dsspecjalizacji w skład której wchodzą:

• właściwy konsultant regionalny
• przedstawiciel odpowiedniego towarzystwa lekarskiego,
• przedstawiciel okręgowej rady lekarskiej
• przedstawiciel akademii medycznej z właściwego regionu,
• przedstawiciel wojewody.

Komisja ocenia wnioski pod względem formalnym i ustala listę lekarzy, którzy uzyskają zgodę na rozpoczęcie specjalizacji

W przypadku postępowania konkursowego (jeżeli specjalizacja ma być realizowana w ramach rezydentury lub gdy liczba kandydatów przekracza liczbę przewidzianych miejsc szkoleniowych) organizowany jest egzamin testowy, a następnie komisja przeprowadza rozmowy kwalifikacyjneJeżeli do konkursu przystępuje duża liczba lekarzy powoływane są zespoły podległe komisji

Egzamin testowy opracowany przez Krajową Radę Egzaminów Lekarskich organizuje i przeprowadza kierownik wojewódzkiego ośrodka metodyczno-organizacyjnego

Komisja kwalifikacyjna dsspecjalizacji w oparciu o wyniki testu i rozmowy kwalifikacyjnej ustala listę rankingową służącą do wypełnienia miejsc szkoleniowych

Warunki kwalifikacji jednostek organizacyjnych uprawnionych do prowadzenia specjalizacji z gastroenterologii

1. Specjalizacja z gastroenterologii może odbywać się w jednostkach akademickich i naukowo-badawczych (kliniki gastroenterologii akademii medycznych, CMKP lub instytutów) oraz w innych jednostkach, które uzyskały wpis na listę podmiotów uprawnionych do specjalizowania, prowadzoną przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej
2. Jednostki, o których mowa w punkcie 1, muszą:

• mieć w swojej strukturze organizacyjnej oddziały gastroenterologii i chirurgii ogólnej (lub gastroenterologicznej), zakłady radiologii i patomorfologii oraz bibliotekę naukową,
• zatrudniać co najmniej 2 lekarzy z tytułem specjalisty w dziedzinie gastroenterologii,
• posiadać sprzęt i aparaturę medyczną niezbędną do realizacji zadań określonych programem specjalizacji,
• udzielać świadczeń zdrowotnych umożliwiających zrealizowanie programu specjalizacji,
• posiadać odpowiedni sprzęt i bazę dydaktyczną.

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podypolomowego, Warszawa 1999