CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA
PODYPLOMOWEGO
  maly_znaczzek_cmkp.gif (2535 bytes)

Program specjalizacji
w
NEFROLOGII

Warszawa 2000

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2000

Program specjalizacji przygotował zespół ekspertów

Prof. dr hab. med. Stanisław Czekalski - przewodniczący - konsultant krajowy w dziedzinie nefrologii
Doc. dr hab. Marek Tałałaj - przedstawiciel CMKP
Prof. dr hab. med. Bolesław Rutkowski - przedstawiciel Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego
Prof. dr hab. med. Franciszek Kokot
Prof. dr hab. med. Michał Myśliwiec
Prof. dr hab. med. Jan Duława

Kto może ubiegać się o rozpoczęcie specjalizacji?

W nefrologii mogą specjalizować się lekarze posiadający specjalizację II stopnia w chorobach wewnętrznych lub pediatrii, uzyskaną na podstawie poprzednich przepisów lub lekarze posiadający tytuł specjalisty w chorobach wewnętrznych lub pediatrii, uzyskany na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25.03.1999 r.

Cel studiów specjalizacyjnych

Uzyskanie pełnej i aktualnej wiedzy w zakresie nefrologii oraz umiejętności praktycznych pozwalających na diagnozowanie i leczenie chorób nerek na poziomie specjalistycznym podobnym do wymaganego w krajach Unii Europejskiej.

Wymagana wiedza

Oczekuje się, że po ukończeniu specjalizacji lekarz wykaże się wiedzą w następującym zakresie :

  • Embriologia i rozwój nerek i dróg moczowych

  • Anatomia, histologia i fizjologia nerek oraz krążenia nerkowego w warunkach prawidłowych i patologicznych.
  • Patologia i patofizjololgia wrodzonych i nabytych chorób nerek i dróg moczowych u dorosłych i u dzieci.
  • Etiologia, symptomatologia, rozpoznawanie i rozpoznanie różnicowe wrodzonych i nabytych chorób nerek u dorosłych i u dzieci oraz wiadomości o odpowiednich badaniach klinicznych i dodatkowych w tym obrazowych, czynnościowych i histopatologicznych.
  • Dieta i leki używane w leczeniu chorób nerek i dróg moczowych, farmakoterapia u chorych z przewlekłą niewydolnością nerek.
  • Wskazania i technika wykonywania zabiegów chirurgicznych na układzie moczowym, zabiegu przeszczepienia nerki oraz leczenie osób z przeszczepioną nerką.
  • Zaburzenia oddawania moczu, ich zachowawcze i chirurgiczne leczenie oraz badania cystometryczne,
  • Problemy nefrologiczne występujące w chorobach innych układów i narządów z umiejętnością ich rozpoznania, różnicowania i leczenia (np.choroby układu krążenia, wątroby, HIV ), zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, nadciśnienie tętnicze.
  • Umiejętność rozpoznania i leczenia ostrych chorób nefrologicznych.
  • Prewencja, symptomatologia i leczenie problemów psychospołecznych, pojawiających się u dorosłych i dzieci z przewlekłymi chorobami nerek oraz w ich rodzinach, problem rodzinnego dawstwa nerki.
  • Znajomość problemów etycznych występujących często w praktyce nefrologicznej i w badaniach naukowych.

Wymagane umiejętności praktyczne

Oczekuje się, że po ukończeniu specjalizacji lekarz wykaże się umiejętnością wykonania:

  • biopsji nerki

  • badania ultrasonograficznego nerek i dróg moczowych.
  • badań klirensowych oceniających filtrację kłębuszkową, i nerkowy przepływ krwi,
  • badań czynności cewek i aktywności czynnościowo odrębnych segmentów cewek nerkowych.
  • dializy otrzewnowej, hemodializy i technik pokrewnych, włącznie z dostępem otrzewnowym i naczyniowym, w przypadkach ostrych i przewlekłych.

Formy zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych

Stałe kształcenie się w miejscu pracy oraz w miejscu odbywania specjalizacji pod kierunkiem kierownika specjalizacji.

Kursy

Kurs wprowadzający

Kurs w zakresie nefrologii - w pierwszym roku odbywania specjalizacji w klinice nefrologii (2 tygodnie).

Kursy doskonalące

  • Kurs w zakresie nefrologii

  • Kurs w zakresie transplantologii
  • Kurs w zakresie dializoterapii

Staże kierunkowe

  • Staż w specjalistycznej poradni nefrologicznej - 3 miesiące

  • Staż w klinice nefrologicznej - 3 miesiące
  • Staż w ośrodku dializacyjnym - 3 miesiące
  • Staż w klinice transplantacyjnej - 1 miesiąc
  • Staż w klinice urologicznej - 1 miesiąc
  • Staż w oddziale intensywnej terapii - 2 tygodnie

Formy samokształcenia

Przygotowanie publikacji

Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest przygotować jedną pracę poglądową.

Udział w działalności towarzystw lekarskich

Lekarz obowiązany jest wygłosić dwa referaty na zebraniach naukowych towarzystwa lekarskiego lub na zebraniach naukowych w swoim ośrodku.

Kształcenie w wykonywaniu zabiegów i procedur medycznych

Wykaz i liczba procedur i zabiegów medycznych, które specjalizujący się lekarz ma obowiązek samodzielnie wykonać:

  • badanie ogólne moczu - 50 analiz

  • interpretacja wyników badań radiologicznych, izotopowych i laboratoryjnych stosowanych w nefrologii - 200 interpretacji
  • wykonanie co najmniej 3 biopsji igłowych nerki i umiejętność interpretacji wyników badań biopsyjnych
  • wykonanie co najmniej20 badań per rectum z oceną gruczołu krokowego
  • wykonanie co najmniej 10 badań dna oka i umiejętność ich interpretacji
  • przeprowadzenie 20 dializ otrzewnowych i nabycie umiejętności obsługi cyklera
  • przeprowadzenie 30 dializ pozaustrojowych i zdobycie umiejętności monitorowania stanu klinicznego pacjentów oraz parametrów biochemicznych zabiegów

Pełnienie dyżurów lekarskich

Pełnienie co najmniej 10 dyżurów lekarskich w specjalistycznej jednostce nefrologicznej

Metody oceny wiedzy i umiejętności praktycznych

Kolokwia

Sprawdzanie wiedzy odbywa się w formie kolokwiów, przyjmowanych przez kierownika specjalizacji bądź wskazanego przez niego specjalistę:

  • kolokwium z fizjologii i patofizjologii nerek oraz badań czynnościowych i dodatkowych w nefrologii

  • kolokwium z pierwotnych i wtórnych glomerulopatii
  • kolokwium z cewkowo-śródmiąższowych chorób nerek z zakażeniami układu moczowego
  • kolokwium z kamicy nerkowej i jej powikłań
  • kolokwium z nowotworów nerek i układu moczowego
  • kolokwium z zaburzeń czynności nerek w innych chorobach
  • kolokwium z pierwotnej i wtórnej niewydolności nerek i leczenia nerkozastępczego
  • kolokwium z postępowania z chorym z przeszczepioną nerką
  • kolokwium z zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej

oraz złożenie (zgodnie z programem opracowanym przez CMKP)

  • kolokwium z prawa medycznego

  • kolokwium z promocji zdrowia

Sprawdziany umiejętności praktycznych

Ocena umiejętności wykonywania czynności praktycznych odbywa się w formie sprawdzianów praktycznych (zalicza pisemnie kierownik specjalizacji)

  • sprawdzian umiejętności wykonania biopsji nerki,

  • sprawdzian umiejętności badania ultrasonograficznego nerek i dróg moczowych,
  • sprawdzian umiejętności wykonania badań klirensowych,
  • sprawdzian umiejętności wykonania badań czynności cewek,
  • sprawdzian umiejętności wykonania dializy otrzewnowej, hemodializy.

Kierownik na podstawie zrealizowanego programu i zaliczeń wnioskuje o dopuszczenie do egzaminu specjalizacyjnego.

Ocena przygotowanej pracy oryginalnej lub poglądowej

Ocena złożonych opracowań teoretycznych (maszynopisy prac wygłoszonych na zebraniach naukowych) i pracy poglądowej dokonywana jest przez kierownika specjalizacji, a następnie prace przedkładane są komisji egzaminacyjnej.

Znajomość języków obcych

Oczekuje się, że specjalizujący się lekarz wykaże się praktyczną znajomością co najmniej jednego z języków obcych: angielskiego, francuskiego lub niemieckiego.

Czas trwania specjalizacji

Dla lekarzy pracujących w specjalistycznym oddziale, klinice lub pracowni nefrologicznej nie krótszy niż 2 lata.

Dla lekarzy zatrudnionych w innych jednostkach o profilu nefrologicznym nie krótszy niż 3 lata.

Egzamin specjalizacyjny

Egzamin specjalizacyjny odbędzie się przed komisją powołaną przez Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. Składa się ze sprawdzianu testowego, z części praktycznej (interpretacja badań biopsyjnych nerki, zbadanie, szczegółowe omówienie i ustalenie rozpoznania u 2 wyznaczonych chorych, interpretacja co najmniej 2 badań dodatkowych) i części teoretycznej (rozwiązanie co najmniej 2 problemów klinicznych, omówienie 5 zagadnień szczegółowych z zakresu specjalizacji).

Postępowanie kwalifikacyjne dla lekarzy ubiegających się o rozpoczęcie specjalizacji w nefrologii

Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w skład której wchodzą:

  • konsultant regionalny w dziedzinie nefrologii lub osoba przez niego wyznaczona,

  • przedstawiciel Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego,
  • przedstawiciel okręgowej rady lekarskiej
  • przedstawiciel wojewody.

Komisja ocenia wnioski pod względem formalnym i ustala listę lekarzy, którzy uzyskają zgodę na rozpoczęcie specjalizacji.

W przypadku postępowania konkursowego (jeżeli specjalizacja ma być realizowana w ramach rezydentury lub gdy liczba kandydatów przekracza liczbę przewidzianych miejsc szkoleniowych) organizowany jest egzamin testowy a następnie komisja przeprowadza rozmowy kwalifikacyjne. Jeżeli do konkursu przystępuje duża liczba lekarzy powoływane są zespoły podległe komisji.

Egzamin testowy opracowany przez Krajową Radę Egzaminów Lekarskich organizuje i przeprowadza kierownik wojewódzkiego ośrodka metodyczno-organizacyjnego.

Komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w oparciu o wyniki testu i rozmowy kwalifikacyjnej ustala listę rankingową służącą do wypełnienia miejsc szkoleniowych.

Realizacja specjalizacji w nefrologii może się odbywać w jednostkach posiadających akredytację Ministerstwa Zdrowia pod kierunkiem wyznaczonego przez konsultanta wojewódzkiego ds. nefrologii kierownika specjalizacji. Odpowiedni konsultant wojewódzki może wyrazić pisemnie zgodę na odbywanie określonej części kształcenia w miejscu pracy posiadającym profil nefrologiczny.

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2000