CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA
PODYPLOMOWEGO
 

Warszawa 2000

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2000

Kto może ubiegać się o rozpoczęcie specjalizacji?
W transfuzjologii klinicznej mogą specjalizować się lekarze posiadający specjalizację II stopnia w anestezjologii i intensywnej terapii, chirurgii ogólnej, chirurgii dziecięcej, chorobach wewnętrznych, chorobach zakaźnych, diagnostyce laboratoryjnej, dermatologii i wenerologii, medycynie pracy, mikrobiologii lekarskiej, neurochirurgii, neurologii, neurologii dziecięcej, okulistyce, ortopedii i traumatologii, otolaryngologii, otolaryngologii dziecięcej, pediatrii, położnictwa i ginekologii, radioterapii onkologicznej, reumatologii dziecięcej, urologii uzyskaną na podstawie dotychczasowych przepisów lub lekarze posiadający tytuł specjalisty w anestezjologii i intensywnej terapii, chirurgii ogólnej, chirurgii dziecięcej, chorobach wewnętrznych, chorobach zakaźnych, diagnostyce laboratoryjnej, dermatologii i wenerologii, medycynie pracy, medycynie ratunkowej, medycynie transportu, neurochirurgii, neurologii, okulistyce, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, otorynolaryngologii, pediatrii, położnictwa i ginekologii, radioterapii onkologicznej, urologii, uzyskany na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25.03.1999 r.

Wymagana wiedza
Kandydat na specjalistę ma wykazać się znajomością:

•  fizjopatologii krwiodawstwa,

• zasad kwalifikacji dawców do oddania krwi i jej składników,
• preparatyki składników komórkowych krwi i osocza,
• dobrej praktyki wytwórczej (GMP) i laboratoryjnej (GLP)
• serologii grup krwi, antygenów zgodności tkankowej i immunologii  transfuzjologicznej,
• metod biologii molekularnej i biotechnologii stosowanych w transfuzjologii,
• wskazań do stosowania krwi i jej preparatów we wszystkich specjalnościach klinicznych,
• profilaktyki powikłań poprzetoczeniowych,
• fizjopatologii, diagnostyki i leczenia powikłań poprzetoczeniowych,
• fizjopatologii, diagnostyki i profilaktyki matczyno - płodowego konfliktu serologicznego,
• epidemiologii i profilaktyki chorób zakaźnych związanych z przetaczaniem krwi i jej preparatów,
• biochemii i fizjopatologii krwi i układu krążenia,

- biochemii krwi konserwowanej i preparatów krwiopochodnych,
- odpowiedzi biologicznej i immunologicznej ustroju biorcy na
  przetoczenie krwi i jej preparatów

• zagadnień klinicznych z zakresu etiologii, patogenezy, patomorfologii, diagnostyki i leczenia niedokrwistości, skaz krwotocznych, chorób rozrostowych, wstrząsu (w tym wstrząsu poprzetoczeniowego)

• podstaw transplantologii ze szczególnym uwzględnieniem przeszczepiania, hemopoetycznych komórek macierzystych i leczenia krwią i jej preparatami,
• zasad udzielania pomocy doraźnej w nagłych przypadkach,
• orzecznictwa w zakresie rozpoznania i postępowania w przypadkach powikłań poprzetoczeniowych,
• orzecznictwa w przypadkach powikłań u dawców,
• zasad organizacji Służby Krwi.

Wymagane umiejętności praktyczne
Kandydat na specjalistę musi wykazać się umiejętnością:

• badania i kwalifikowania dawców do oddania krwi i jej składników,

• metodyki pobierania krwi i jej poszczególnych składników,
• preparatyki krwi i jej składników,
• zbioru i kwalifikacji preparatów komórkowych i osoczowych służących do leczenia i produkcji preparatów osoczopochodnych,
• kwalifikacji chorych do przedoperacyjnego pobrania krwi dla celów autotransfuzji,
• wykonania leczniczej aferezy,
• przetaczania krwi i poszczególnych preparatów krwiopochodnych,
• oznaczania grup krwi układu ABO, Rh oraz antygenów z innych układów grupowych
• wykonywania próby zgodności przed przetoczeniem krwi i jej preparatów komórkowych z umiejętnością pełnej interpretacji,
• wykrywania klinicznie istotnych przeciwciał i ich identyfikacji,
• dobierania krwi do transfuzji wymiennej u noworodków, dopłodowej i u niemowląt do czwartego miesiąca życia,
• dobierania krwi chorym po przeszczepach ze szczególnym uwzględnieniem przeszczepiania allogenicznych hemopoetycznych komórek macierzystych, zwłaszcza w przypadkach niezgodności w układzie ABO,
• oceny wyników badań przeglądowych w kierunku obecności we krwi dawców serologicznych markerów wirusów,
• wykonania badań laboratoryjnych w odczynach poprzetoczeniowych,
• udzielania pomocy doraźnej w nagłych przypadkach,
• postępowania we wstrząsie, ze szczególnym uwzględnieniem wstrząsu poprzetoczeniowego,
• kierowania zespołem pracowników.

Kurs wprowadzający
Kurs wprowadzający w pierwszym roku kształcenia - podstawowy z transfuzjologii klinicznej, czas trwania 14 dni, miejsce kształcenia - Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Krajowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, ul. Chocimska 5, 00-957 Warszawa.

• Kurs "Preparatyka krwi wraz z zasadami kontroli jakości preparatów krwiopochodnych i badań laboratoryjnych".
• Kurs "Immunohematologia"
• Kurs "Zaburzenia hemostazy"
• Kurs "Podstawy hematologii ze szczególnym uwzględnieniem leczenia krwią"
• Kurs "Bakteryjne i wirusowe zakażenia przenoszone przez krew"

• Krwiodawstwo - zbiór przepisów dla placówek służby krwi. Wyd. MZiOS 2000
• Krwiolecznictwo, PZWL, 1999 Transfusion therapy: clinical principles and practice ed. P.D. Mintz, AABB Press, Bethesda, 1999
• Czasopisma: Acta Haematologica Polonica, Vox Sanguinis, Transfusion, Transfusion Revue.

• Udział w konferencjach naukowo-szkoleniowych i posiedzeniach naukowych organizowanych przez Polskie Towarzystwo Hematologów i Transfuzjologów, szczególnie przez Sekcję Transfuzjologiczną PTiHiT.
• Udział w zjazdach PTHiT

• Staż w Regionalnym lub Krajowym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa lub Wojskowym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa - 2 lata
• Staże w oddziałach klinicznych w szpitalach wojewódzkich, klinikach AM lub w oddziałach klinicznych szpitali wojskowych wytypowanych przez Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa.

Wykaz i liczba procedur i zabiegów medycznych, których specjalizujący się lekarz ma obowiązek samodzielnie wykonać:

• Przetoczenie koncentratu krwinek czerwonych, koncentratu
  krwinek płytkowych i świeżo mrożonego osocza łącznie
  z wszystkimi czynnościami poprzedzającymi transfuzję
  i postępowaniem po przetoczeniu - 30 zabiegów
• Badanie lekarskie krwiodawców, łącznie z kwalifikacją
  do oddawania krwi lub osocza - 20 badań
• Wykonanie leczniczej aferezy - 3 zabiegi
• Wykonanie aferezy preparatywnej - 30 zabiegów
• Infuzje lub wstrzyknięcia preparatów osoczopodobnych
  - liczba do uznania kierownika specjalizacji
• Uczestniczenie w procedurze transfuzji dopłodowej
  i wymiennej u noworodków - 5 zabiegów
• Procedura autotransfuzji - 10 zabiegów

Kolokwia
Sprawdzanie wiedzy odbywa się w formie kolokwiów, przyjmowanych przez kierownika specjalizacji bądź wskazanego przez niego specjalistę w określonej dziedzinie:

• Kolokwium - "Diagnostyka różnicowa powikłań poprzetoczeniowych, postępowanie, leczenie i zapobieganie".
• Kolokwium - "Zasady otrzymywania poszczególnych preparatów krwi i wskazania do ich stosowania".
• Kolokwium - "Zasady kwalifikacji krwiodawców".
• Kolokwium - "Zakażenia bakteryjne i wirusowe przenoszone przez krew, rozpoznawanie, zapobieganie".
• Kolokwium - "Postępowanie w ostrej utracie krwi".
• Kolokwium - "Postępowanie u chorych z niedoborami czynników krzepnięcia ze szczególnym uwzględnieniem hemofilii A i B oraz choroby von Willebranda".
• Kolokwium - "Zasady kontroli jakości preparatów krwiopochodnych i badań laboratoryjnych".
• Kolokwium - "Immunologia transfuzjologiczna ze szczególnym uwzględnieniem zakresu badań krwiodawców i biorców krwi, dobieranie krwi do przetoczenia, badań kobiet ciężarnych oraz badań matki i dziecka w okresie okołoporodowym".
• Kolokwium - "Zasady leczenia krwią w przypadkach szczególnych (np. w transplantologii, w masowych katastrofach, u chorych przewlekle leczonych krwią i preparatami osoczopodobnymi".
• Kolokwium - "Zasady otrzymywania białek osocza metodami inżynierii genetycznej".
• Kolokwium - "Zasady organizacji pracy w Regionalnym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa i w jego oddziałach terenowych oraz współpraca transfuzjologa z oddziałami klinicznymi w szpitalu".
• Kolokwium - "Obowiązujące przepisy i rozporządzenia dotyczące krwiodawstwa i krwiolecznictwa".
• Kolokwium z prawa medycznego.
• Kolokwium z promocji zdrowia.

Sprawdziany umiejętności praktycznych
Ocena umiejętności wykonywania czynności praktycznych odbywa się w formie niżej wymienionych sprawdzianów praktycznych:

• Wykonanie badania lekarskiego i zakwalifikowanie dawców do oddania krwi i jej składników.

• Pobranie krwi i jej składników (w tym wykonanie preparatywnej aferezy).
• Preparatyka krwi.
• Zakwalifikowanie chorego do przedoperacyjnej autotransfuzji.
• Wykonanie leczniczej aferezy.
• Przetoczenie krwi i jej składników.
• Wykonanie infuzji preparatów osoczopochodnych.
• Oznaczenie grup krwi układu ABO, Rh oraz antygenów z innych układów grupowych.
• Wykrywanie klinicznie istotnych przeciwciał do antygenów krwinek czerwonych i ich identyfikacja.
• Wykonanie próby zgodności przed przetoczeniem krwi wraz z jej pełną interpretacją.
• Dobranie krwi do transfuzji dopłodowej, wymiennej u noworodków i u niemowląt do czwartego miesiąca życia.
• Dobranie krwi do przetoczeń chorym po przeszczepach.
• Wykonanie badań laboratoryjnych w odczynach poprzetoczeniowych.
• Ocena wyników badań w kierunku obecności we krwi serologicznych markerów wirusów.
• Udzielanie doraźnej pomocy w nagłych przypadkach.

Znajomość języków obcych
Oczekuje się, że specjalizujący się lekarz wykaże się praktyczną co najmniej jednego z języków obcych: angielskiego, francuskiego lub niemieckiego.

Postępowanie kwalifikacyjne dla lekarzy ubiegających się o rozpoczęcie specjalizacji w transfuzjologii klinicznej
Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja kwalifikacyjna ds. specjalizacji w skład której wchodzą:

• konsultant regionalny w dziedzinie transfuzjologii,

• przedstawiciel Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów,
• przedstawiciel okręgowej rady lekarskiej
• przedstawiciel akademii medycznej z właściwego regionu.

(c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa  2000