Prof. dr hab. n. med. Andrzej Borówka

Andrzej Borówka ukończył warszawskie Liceum im. Tadeusza Reytana. Jest absolwentem Akademii Medycznej (AM) w Warszawie (obecnie: Warszawski Uniwersytet Medyczny –  www.wum.edu.pl ). Dyplom Lekarza uzyskał w 1969 roku. Później pracował w Szpitalu Miejskim w Pruszkowie (www.szpitalnawrzesinie.pl). Tytuł specjalisty w dziedzinie chirurgii ogólnej otrzymał w 1975 roku. W tym samym roku podjął pracę pod kierunkiem Prof. dr hab. Tadeusza Krzeskiego w Oddziale Urologii Szpitala Wojewódzkiego (obecnie Szpital im. Prof. Witolda Orłowskiego – www.szpital-orlowskiego.pl ) w Warszawie. Oddział ten w 1979 roku stał się siedzibą Kliniki Urologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (www.cmkp.edu.pl ). Tytuł specjalisty urologa uzyskał w 1978 roku. W następnym roku Rada Naukowa CMKP nadała mu stopień doktora nauk medycznych. Po upływie kolejnych 3 lat uzyskał stopień doktora habilitowanego w tej samej Uczelni. W latach 1981-1995 był ordynatorem jednego z oddziałów Kliniki Urologii warszawskiej AM. Tytuł naukowy profesora otrzymał w 1989 roku. W 1995 roku powierzono mu stanowisko ordynatora Oddziału Urologii Centralnego Szpitala Kolejowego (obecnie: Międzyleski Szpital Specjalistyczny – www.mssw.pl ). Prowadząc Oddział Urologii w tym Szpitalu, objął w 1997 roku stanowisko kierownika Kliniki Urologii (KU) CMKP. Po roku doprowadził do zwiększenia potencjału tej Kliniki przez utworzenie w jej ramach I Zespołu Dydaktyki Urologicznej (ZDU) umiejscowionego w MSSW i II ZDU znajdującego się w Szpitalu im. Prof. W. Orłowskiego. I ZDU otrzymał w 2003 roku prestiżową akredytację European Board of Urology ( www.ebu.com ) a w 2008 roku zajął pierwsze miejsce w rankingu oddziałów urologii wprowadzonym przez ogólnopolskie czasopismo medyczne: „Puls Medycyny”. I ZDU przeniesiony został w 2011 roku do Szpitala im. Fryderyka Chopina Europejskiego Centrum Zdrowia w Otwocku ( ecz-otwock.pl ). W następnym roku ponownie został uznany przez „Puls Medycyny” za najlepszy oddział urologii w naszym kraju i uzyskał akredytację EBU.

Prof. Andrzej Borówka jest członkiem Polskiego Towarzystwa Urologicznego ( www.pturol.org.pl ) od 1975 roku. W latach 1984-1997 wraz z najbliższymi współpracownikami zorganizował i przeprowadził serię odbywających się co rok Sympozjów Urologii Dziecięcej. W tym samym okresie był przez 3 kadencje 4-letnie przewodniczącym Oddziału Warszawskiego (obecnie: Mazowieckiego –  www.ptumazowsze.pl ) PTU. W 1992 roku był inicjatorem powstania Sekcji Endourologii i ESWL w łonie PTU ( www.endourologia.pl ) – przez 8 lat przewodniczył tej Sekcji i przeprowadził szereg dorocznych, ogólnopolskich Sympozjów Endourologii z udziałem wybitnych wykładowców z zagranicy. W 1996 roku zainspirował ustanowienie przez Zarząd Główny PTU Nagrody im. Prof. Tadeusza Krzeskiego, uznawanej do tej pory za najbardziej prestiżowe wyróżnienie naukowe PTU, przyznawane corocznie autorom najlepszych rozpraw doktorskich. W latach 2000-2008 był prezesem PTU. W tym czasie przyczynił się do powstania w PTU kilku nowych ciał działających do tej pory z powodzeniem: Sekcji Urologów Wojskowych, Sekcji Adeptów Urologii oraz Kolegium Ordynatorów, a także doprowadził do zakupienia stałej siedziby oraz utworzenia administracji Stowarzyszenia: Biura Zarządu Głównego, Biura Wydawniczego, Biura Kongresowego. Przed 2 laty współuczestniczył w powstaniu „najmłodszej” sekcji naukowej PTU – Sekcji Urologii Onkologicznej – utworzonej z inicjatywy dr hab. Jakuba Dobrucha (I ZDU KU CMKP), przewodniczącego tej Sekcji. W latach 1992-2000 był delegatem PTU do Société Internationale d’Urologie (www.siu-urology.org ), w latach 1997-2004 delegatem PTU do EBUatach 1997-2004 był delegatem PTU do EBU ego) PTU  ESWL (prowadzil ją przez kilkanaście lat)  anowanego w , zaś w latach 1998-2002 członkiem Strategy Planning Office European Association of Urology (EAU – www.uroweb.org ). W 1992 roku został konsultantem krajowym w dziedzinie urologii – po 20 latach złożył rezygnację z pełnienia tej funkcji – obecnie pełni ją prof. dr hab. Marek Sosnowski, kierownik I Kliniki Urologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Prof. A. Borówka był opiekunem studiów specjalizacyjnych z urologii ponad 20 adeptów, promotorem w 21 przewodach doktorskich i opiekunem w 5 przewodach habilitacyjnych oraz recenzentem w ponad 90 przewodach doktorskich i habilitacyjnych oraz postępowaniach w sprawie nadania tytułu naukowego profesora. Był jednym z inspiratorów wprowadzenia w Polsce w 1997 roku „europejskiego” egzaminu specjalizacyjnego z urologii prowadzonego przez EBU i od początku uznanego oficjalnie w naszym kraju za jedyny egzamin specjalizacyjny w urologii (od 2011 roku: Państwowy Egzamin Specjalizacyjny – PES) prowadzony obecnie pod auspicjami Centrum Egzaminów Medycznych (www.cem.edu.pl ). Urologia jest pierwszą dyscypliną medyczną, w której wprowadzono w Polsce egzamin międzynarodowy a Polska jest pierwszym krajem, w którym złożenie egzaminu EBU przyjęto za kryterium przyznania nie tylko tytułu specjalisty urologa, ale także prestiżowego tytułu Fellow of the European Board of Urology (FEBU). Prof. A. Borówka organizował ten egzamin w Polsce w latach 1997-2012 i osobiście zań odpowiadał (dotychczas nie było żadnego protestu ze strony zdających). Nadal jest współautorem tłumaczenia części pisemnej tego egzaminu dla kandydatów z Polski.

Prof. A. Borówka wprowadził do rodzimej urologii szereg nowatorskich metod operacyjnych i oryginalnych modyfikacji kilku powszechnie stosowanych sposobów leczenia operacyjnego. W latach 80. ubiegłego wieku wprowadził nowoczesne wówczas metody leczenia spodziectwa u chłopców oraz odpływu pęcherzowo-moczowodowego (OP-M) u dzieci. Był jednym z pionierów przezskórnego usuwania kamieni nerkowych (PCNL – percutaneous nephrolithotripsy) w Polsce – tej metody nauczył się u prof. Michaela Marbergera, wówczas jednego z najwybitniejszych urologów w skali światowej. Po  raz pierwszy w Polsce wraz z dr Januszem Judyckim przeprowadził PCNL u dziecka i później upowszechnił wykonywanie tego zabiegu w urologii dziecięcej. Metodę PCNL u dzieci oraz metodę endoskopowego leczenia OP-M przejął dr med. Ryszard Hanecki, należący wtedy do grona najbliższych współpracowników prof. A. Borówki. Również wówczas patronował prof. A. Borówka pionierskim badaniom nad wpływem kruszenia kamieni nerkowych falami uderzeniowymi generowanymi pozaustrojowo (ESWL – extracorporeal shock wave lithotripsy) na nerkę dziecięcą. Głównym wykonawcą tych badań, mających doniosłe znaczenie naukowe i poznawcze był dr med. Tomasz Ferenz – za dysertację opartą na ich wynikach uzyskał prestiżową nagrodę naukową Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. W latach 90. ubiegłego wieku wprowadził prof. A. Borówka endourologiczny sposób leczenia zwężenia połączenia miedniczkowo-moczowodowego (endopielotomia przezskórna). Ważnym nurtem badań zainspirowanych dawno temu przez prof. A. Borówkę było dokonanie oceny dokładności biopsji guzów nerki – badania te przeprowadził dr med. Cezary Szcześniak, FEBU i na ich podstawie dowiódł, że biopsja rdzeniowa jest wiarygodnym sposobem oceny onkologicznego charakteru guza nerki. Wtedy, gdy przeprowadzono te badania jeszcze nie było wprowadzonych później, ostatnio zyskujących na znaczeniu, minimalnie inwazyjnych metod termicznego niszczenia (ablacja) małych guzów nerki. Badania naukowe nad przydatnością kliniczną biopsji guzów nerki rozwija w I ZDU KU CMKP dr med. Łukasz Nyk, FEBU. Prof. A. Borówka rozwinął leczenie skomplikowanych zwężeń cewki u mężczyzn. Teraz w II ZDU KU CMKP prowadzi je dr Michał Skrzypczyk, FEBU wykształcony w tym zakresie w Wielkiej Brytanii przez prof. Anthony’ego Mundy’ego, jednego z najwybitniejszych specjalistów chirurgii cewki męskiej w skali światowej. Przed ponad 15 laty w I ZDU KU CMKP wprowadził prof. A. Borówka wraz z śp. dr med. Robertem Góreckim leczenie nietrzymania moczu u mężczyzn metodą polegającą na wszczepieniu sztucznego zwieracza hydraulicznego cewki – pionierem stosowania tej metody w Polsce jest dr med. Andrzej Buczyński, jedyny w naszym kraju ortopeda-urolog. Obecnie metodę tę rozwija z powodzeniem dr M. Skrzypczyk w II ZDU KU CMKP. Prawie 20 lat temu opracował prof. A. Borówka stosowaną nadal w I ZDU KU CMKP nowatorską i wysoce przydatną metodę wytwarzania pęcherza jelitowego (orthotopic bi-intestinal bladder) u chorych poddanych radykalnemu wycięciu pęcherza z powodu raka – teraz operacje tą metodą wykonują w I ZDU KU CMKP również: dr hab. med. Jakub Dobruch, FEBU (zastępca kierownika KU CMKP) i dr med. Przemysław Szostek, FEBU (po. ordynatora OU w ECZ). Przed niespełna 10 laty opracował prof. A. Borówka oryginalną, minimalnie inwazyjną metodę biopsji mającą zastosowanie w przypadku znacznie zaawansowanego raka  pęcherza moczowego – metodą tę rozwinął uczeń prof. A. Borówki: prof. dr hab. Piotr Chłosta, FEBU – w przeszłości kierownik Oddziału Urologii Świętokrzyskiego Centrum Onkologii w Kielcach i profesor nadzwyczajny w KU CMKP a obecnie kierownik Katedry i Klinki Urologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego (www.urologia.wl.cm.uj.edu.pl), powszechnie znany urolog i specjalista w dziedzinie laparoskopii urologicznej. Prof. A. Borówka przyczynił się do rozwoju techniki wielomiejscowej biopsji gruczołu krokowego w przypadku podejrzenia raka stercza – udoskonaleniem jej zajął się dr med. Stanisław Szempliński, FEBU, pełniący od 2013 roku funkcję ordynatora Klinicznego Oddziału Urologii stanowiącego siedzibę II ZDU KU CMKP (wcześniej sprawował ją dr hab. Wojciech Pypno). Zaplanowane przez prof. A. Borówkę pionierskie w Polsce badania nad dokładnością dokonywanych przez lekarzy uro-patologów ocen wycinków pobieranych w ramach biopsji stercza przeprowadził dr med. Ł Nyk, FEBU, adiunkt w I ZDU KU CMKP. Profesor jest jednym z pionierów radykalnego wycięcia stercza (prostatektomia radykalna) mającego zastosowanie u chorych na raka ograniczonego do gruczołu krokowego – operację tę w technice laparoskopowej wykonuje w I ZDU KU CMKP dr hab. med. J. Dobruch, FEBU, cieszący się uznaniem specjalista w dziedzinie uro-onkologii i laparoskopii urologicznej. Od czasu wprowadzenia w Polsce urologicznych operacji laparoskopowych jest prof. A. Borówka gorącym orędownikiem ich stosowania – w prowadzonej przez niego Klinice ukształtował zespół doświadczonych „urologów laparoskopowych”, któremu przewodzi dr hab. med. J. Dobruch, FEBU. Prof.  A. Borówka, we współpracy z kadiochirurgami z Instytutu Kardiologii w Warszawie, rozwinął w ostatnim 10-leciu ubiegłego wieku chirurgiczne leczenie radykalne chorych na raka nerki z czopem nowotworowym sięgającym do prawego przedsionka serca. W ostatnim czasie skupia się na uro-onkologii zarówno w jej aspekcie diagnostycznym jak i leczniczym – współpracuje z naukowcami z dziedzin nauk podstawowych oraz ze specjalistami onkologami i radioterapeutami. Efekty tej współpracy mają zastosowanie w działalności klinicznej i naukowej obydwu Zespołów KU CMKP. Zespoły kierowanej przezeń Kliniki wyspecjalizowane są w wykonywaniu zabiegów i operacji zarówno endourologicznych (laparoskopowych, przezcewkowych i przezskórnych) oraz operacji „otwartych”, w tym najbardziej rozległych operacji wykonywanych z powodu nowotworów, a także w leczeniu operacyjnym powikłań zdarzających się u chorych poddanych wcześniej skomplikowanemu leczeniu nowotworów oraz innych chorób narządów umiejscowionych w miednicy mniejszej (np. przetoka pęcherzowo- lub/i cewkowo-pochwowa, przetoka moczowa do jelita, nietrzymanie moczu u kobiet i mężczyzn) oraz powikłań po operacjach innych narządów układu moczowego (np. skomplikowanych zwężeń cewki u mężczyzn) i męskich narządów płciowych, zwłaszcza gruczołu krokowego.

Głównymi kierunkami zainteresowań naukowych i zawodowych prof. A. Borówki są urologia onkologiczna i endourologia oraz nauczanie urologii. W przeszłości zajmował się urologią dziecięcą. Jest autorem lub współautorem ponad 370 prac naukowych opublikowanych w recenzowanych medycznych czasopismach naukowych w kraju i za granicą oraz 45 rozdziałów w książkach, a także kilkuset streszczeń doniesień kongresowych. Był twórcą oraz redaktorem dwóch serii książkowych: „Problemy Urologii Dziecięcej” i „Wykłady z Urologii”, a także polskojęzycznej wersji EBU Update Series wydawanej przez PTU w latach 1999-2003. W 2000 roku założył wydawany do tej pory dwumiesięcznik PTU pn. „Przegląd Urologiczny” – pełnienie funkcji redaktora naczelnego tego czasopisma zakończył w 2008 roku, wówczas podjął ją od dawna jego bliski kolega i współpracownik: prof. dr hab. Zbigniew Wolski, kierownik Kliniki Urologii Collegium Medicum w Bydgoszczy Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, obecny prezes PTU. W 2005 roku doprowadził do przemiany Urologii Polskiej (Urol Pol) – głównego czasopisma naukowego PTU – w The Polish Journal of Urology (Pol J Urol). Czasopismo to zostało w 2009 roku przekształcone w Central European Journal of Urology ( www.termedia.pl/Journal/-57 ) i w ostatnim czasie, dzięki nadzwyczajnej aktywności jego Redaktora Naczelnego – prof. dr hab. T. Drewy, FEBU – stało się urologicznym kwartalnikiem naukowym o zasięgu międzynarodowym.

Prof. A. Borówka jest członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Urologicznego, Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego (www.usgptu.waw.pl ), Towarzystwa Chirurgów Polskich ( www.tchp.pl ), Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej ( www.ptcho.org.pl ), Polskiego Towarzystwa Urologii Dziecięcej oraz laureatem najwyższego odznaczenia honorowego EBU. Od 2005 roku należy do grona Rady Naukowej Ministra Zdrowia. Od wielu lat czynnie wspiera i ściśle współpracuje z organizacjami pacjentów: Fundacją „Wygrajmy Zdrowie” im. Prof. Grzegorza Madeja ( www.wygrajmyzdrowie.pl ) oraz Stowarzyszeniem „Gladiator” ( www.gladiator-prostata.pl ) – w 2012 roku nadano mu godność członka honorowego tego Stowarzyszenia.