Pierwsza szczegółowa publikacja na temat związku pogody i zanieczyszczenia powietrza z hospitalizacją pacjentów z chorobami płuc w Polsce

Prof. Mateusz Jankowski, kierownik Zakładu Zdrowia Populacyjnego i prof. Jarosław Pinkas, p.o. kierownik Zakładu Medycyny Stylu Życia ze Szkoły Zdrowia Publicznego CMKP są współautorami artykułu „Wpływ zanieczyszczenia powietrza otoczenia i czynników meteorologicznych na przyjęcia pacjentów z POChP w nagłych wypadkach w Polsce (2012–2019)”. Publikacja powstała w ramach współpracy interdyscyplinarnych zespołów badawczych IMGW-PIB i Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

Choroby płuc stanowią trzecią przyczynę zgonów w Europie i wykazują silny związek z ekspozycją na zanieczyszczone powietrze. W chorobach takich jak POChP (ang. COPD – przewlekła obturacyjna choroba płuc) stan pacjenta i rokowania pogarszają się z każdym zaostrzeniem choroby. Może je wywołać nawet krótkotrwała ekspozycja na powietrze złej jakości. Poza rezygnacją z wyrobów tytoniowych, farmakoterapią i zmianą stylu życia unikanie ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza jest jedną ze strategii niwelowania tempa rozwoju choroby i nieodwracalnej degradacji układu oddechowego. Ma to duże znaczenie, bowiem rzutuje dodatkowo na kondycję organizmu i podatność rozwoju chorób towarzyszących. Pacjenci z ciężkim zaostrzeniem POChP mogą wymagać pilnej hospitalizacji i dodatkowej opieki zdrowotnej w trakcie procesu rekonwalescencji, co generuje znaczne koszty ekonomiczne.

Choć w Europie średnie roczne narażenie na pyły o frakcji drobnej – PM 2.5 i zgony z nim związane zmniejszyły się odpowiednio o 33.7 i 42.4%, wciąż są kraje – takie jak Polska – gdzie z racji dużej emisji, poziom zanieczyszczenia powietrza przekracza europejskie standardy i wiąże się z większym ryzykiem rozwoju chorób takich jak POChP. W ostatnich latach średni poziom zanieczyszczenia powietrza i krajowa liczba hospitalizacji w trybie pilnym spadają. Natomiast stanu tego nie można uznać za wystarczający dla utrzymania dobrostanu pacjentów. Zwłaszcza że unikanie narażenia na zanieczyszczenie powietrza w Polsce nie jest jedynie kwestią indywidualnego wyboru. Stąd nadal wiąże się z obciążeniem całego systemu opieki zdrowotnej. Szczególnie że, wraz z większymi środowiskowymi wyzwaniami i kondycją społeczeństwa przybywa pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego.

Zważywszy, że proces zmian legislacyjnych i transformacja gospodarczo-społeczna postępują wolniej niż poprawa środowiska życia pacjentów, poszukiwanie rozwiązań wspomagających codzienną organizację aktywności by m.in. unikali nadmiernego narażenia na niekorzystne dla nich sytuacje pogodowe, jest kluczowa.

Publikacja dostępna na stronie wydawcy: https://www.nature.com/articles/s41598-025-07684-1