Zakład Biochemii i Biologii Molekularnej
Działalność Zakładu Biochemii i Biologii Molekularnej skupia się na prowadzeniu badań naukowych i działalności dydaktycznej (wykłady teoretyczne, praktyczne kursy laboratoryjne) w szeroko rozumianej tematyce molekularnego podłoża chorób człowieka. Główne zainteresowania badawcze pracowników zakładu dotyczą chorób nowotworowych i autoimmunologicznych.
Badania prowadzone są w oparciu o bogatą bazę aparaturową, pozwalającą na prowadzenie analiz z wykorzystaniem technik hodowli komórkowych (komórki ssacze, mikroorganizmy, C. elegans) i ich modyfikacji (transfekcje, transformacje, wyciszanie metodą CRISPR/Cas9), analiz mikroskopowych (mikroskopia świetlna, fluorescencyjna, konfokalna), badań funkcjonalnych (analizy proliferacji, żywotności, migracji, inwazyjności, adhezji, cyklu komórkowego, angiogenezy in vitro), analiz PCR w czasie rzeczywistym, hybrydyzacji (Western Blot, FISH), ELISA, oznaczeń stężeń kolorymetrycznych (analiza metabolitów). Znaczna część badań skupia się na analizie niekodujących RNA. Badania prowadzone są głównie w oparciu o finansowanie zewnętrzne (granty NCN, Fundacja Naukowa Polpharmy, FNP) oraz środki własne CMKP.
Zakład Biochemii Klinicznej powstał w 1970 roku, początkowo kierowany był przez prof. Stefana Niewiarowskiego, a następnie dr. Bohdana Lipińskiego. W 1971 r. kierownikiem został dr hab. Janusz Nauman, który opracował metody radioimmunologicznego oznaczania hormonów tarczycy i był jednym z inicjatorów podania jodku potasu po katastrofie w Czarnobylu. W latach 1991-2009 kierownikiem zakładu był prof. Andrzej Gardas, prowadzący badania nad przestrzenną strukturą peroksydazy tarczycowej i ustaleniu epitopów odpowiedzialnych za wiązanie autoprzeciwciał. W latach 2009-2018 Zakładem kierowała prof. Barbara Czarnocka, której zainteresowania badawcze skupiały się głównie wokół biologii raków tarczycy. W 2004 roku zmieniono nazwę na Zakład Biochemii i Biologii Molekularnej. Od 2018 roku kierownikiem jest prof. Agnieszka Piekiełko-Witkowska.
Zobacz też: Andrzej Gardas, Historia Zakładu Biochemii Klinicznej w latach 1971-2008, Postępy Nauk Medycznych 5/2008, s. 317-325.
Działalność dydaktyczna
W Zakładzie Biochemii i Biologii Molekularnej odbywa się rocznie ponad 40 kursów specjalizacyjnych, doskonalących i praktycznych w zakresie endokrynologii, diagnostyki laboratoryjnej i metod biologii molekularnej i komórkowej (tj. np. rozdziału i detekcji białek: elektroforeza, Western Blot; oraz HPLC, ELISA, PCR czy hodowli komórkowych), chorób autoimmunologicznych, zaburzeń metabolicznych, przepływu informacji genetycznej, przewlekłych schorzeń wątroby i jelit, zagadnień związanych z onkogenezą i innych.
Działalność naukowa
W Zakładzie prowadzone są badania nad biologią molekularną chorób nowotworowych i autoimmunizacyjnych, w tym badania nad poszukiwaniem nowych metod diagnostycznych i terapeutycznych. Zainteresowania badawcze pracowników zakładu skupiają się m.in. na mechanizmach molekularnych prowadzących do rozwoju i progresji raka nerki, tarczycy i sutka, ze szczególnym uwzględnieniem roli niekodujących RNA (mikroRNA, piRNA), mikropęcherzyków, zaburzeń na poziomie metabolomu, proteomu i transkryptomu i mechanizmów naprawy DNA. Prowadzimy również badania nad chorobami autoimmunizacyjnymi tarczycy i wątroby.
Ostatnio realizowane projekty badawcze
„Wpływ probiotycznego szczepu L. lactis na ekspresję genów w keratynocytach: w poszukiwaniu potencjału terapeutycznego w leczeniu łuszczycy”
Program: Miniatura 7 (NCN)
Nr projektu: 2023/07/X/NZ3/01152
Wysokość finansowania: 49,445 zł
Czas realizacji: 26.11.2023 – 27.11.2024.
Kierownik projektu: dr hab. Joanna Bogusławska, prof. CMKP
„Zmiany proteomu jąderkowego w raku tarczycy: wpływ na proces nowotworowy”
Program: Miniatura 7 (NCN)
Nr projektu: 2023/07/X/NZ3/00126
Wysokość finansowania: 49,500 zł
Czas realizacji: 11.07.2023 – 10.07.2024
Kierownik projektu: dr Małgorzata Grzanka
„Geny rzęskowe i ich znaczenie w raku nerki”
Program: Miniatura 6 (NCN)
Nr projektu: 2022/06/X/NZ3/00609
Wysokość finansowania: 48 400,00 zł
Czas realizacji: 15.09.2022 – 14.09.2023
Kierownik projektu: dr Anna Adamiok-Ostrowska
„Wielkoskalowa analiza jąderek w raku nerki: w poszukiwaniu nowych markerów diagnostycznych i celów terapii”
Program: OPUS 18 (NCN)
Nr projektu: 2 2019/35/B/NZ5/00695
Wysokość finansowania: 2 236 573,00 zł
Czas realizacji: 7.2020 – 07.2026
Kierownik projektu: prof. dr hab. Agnieszka Piekiełko-Witkowska
„Cząsteczki rekrutujące mezenchymalne komórki macierzyste do komórek raka nerki – zintegrowana analiza na poziomie transkryptomu, proteomu i metabolomu”
Program: OPUS 15 (NCN)
Nr projektu: 2018/29/B/NZ5/01211
Wysokość finansowania: 1 836 395,00 zł
Czas realizacji: 13.02.2019–12.02.2024
Kierownik projektu: dr hab. Agnieszka Piekiełko-Witkowska, prof. CMKP
Współpraca naukowa
Ośrodki krajowe:
- Laboratorium Medycyny Eksperymentalnej, Warszawski Uniwersytet Medyczny: prof. dr hab. Dominika Nowis;
- Pracownia Proteomiki i Spektrometrii Mas, Małopolskie Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego: dr Urszula Jankowska
- Klinika Immunologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych WUM: prof. dr hab. Leszek Pączek
- Uniwersytet Warszawski, Wydział Biologii, Zakład Biologii Systemów oraz Instytut Biochemii i Biofizyki PAN, Pracownia Analiz Mikromacierzy: dr hab. Marta Koblowska, prof. UW
- Sieć Badawcza ŁUKASIEWICZ – Łódzki Instytut Technologiczny; Centrum Inżynierii Biomedycznej
- Instytut Biochemii i Biologii Molekularnej PAN, Pracownia mikrobiologii stosowanej, dr hab. Tamara Aleksandrzak-Piekarczyk.
Współpraca z klinikami/zakładami CMKP:
- Katedra i Klinika Dermatologii i Dermatologii Dziecięcej CMKP, prof. dr hab. Irena Walecka-Herniczek
- Klinika Endokrynologii CMKP, Szpital Bielański, prof. dr hab. Wojciech Zgliczyński.
- Klinika Kardiologii CMKP, prof. dr hab. Andrzej Budaj
- Klinika Urologii CMKP, Szpital im. Prof. Orłowskiego, prof. dr. hab. Jakub Dobruch
- II Klinika Urologii CMKP, Szpital Bielański, prof. dr hab. Piotr Kryst
- Zakład Fizjologii Klinicznej CMKP, dr hab. Michał Mączewski, prof. CMKP, prof. dr hab. Urszula Mackiewicz, dr hab. Monika Duda, prof. CMKP.
- Zakład Immunologii Translacyjnej i Eksperymentalnej Intensywnej Terapii CMKP
- Zakład Neuroendokrynologii Klinicznej CMKP, prof. dr hab. Wojciech Bik.
- Klinika Nefrologii, Chorób Wewnętrznych i Medycyny Rodzinnej CMKP, Szpital Bielański, prof. dr hab. Ryszard Gellert
Ośrodki zagraniczne:
- Max-Planck Institute of Molecular Plant Physiology, Potsdam-Golm, Niemcy; prof. Alisdair Fernie
- Biochemical Proteomics Group, Department of Proteomics and Signal Transduction, Max-Planck-Institute of Biochemistry, Martinsried, Germany; prof. Jacek R. Wiśniewski
- Medical Faculty Institute for Clinical Medicine, Department for Clinical Molecular Biology, University of Oslo, Norwegia; prof. Hilde Nilsen
- Fetal Medicine Research Center, Hospital Clínic and Hospital Sant Joan de Déu, University of Barcelona, Barcelona, Spain
Dane kontaktowe:
ul. Marymoncka 99/103,
01-813 Warszawa
Tel.:+48 22 56 93 810;
e-mail: kzbk@cmkp.edu.pl
Spis pracowników jednostki (będących pracownikami CMKP):
Kierownik zakładu:
prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. Agnieszka Piekiełko-Witkowska
Profesorowie:
dr hab. n. med. Piotr Popławski, prof. CMKP
Adiunkci naukowo-dydaktyczni:
dr n. biol. Anna Adamiok-Ostrowska
dr n. biol. Katarzyna Arczewska
dr n. med. Alicja Bauer
dr n. med. Małgorzata Grzanka
dr n. med. Karolina Hanusek
dr n. med. i n. o zdr. Beata Rak-Makowska
Specjaliści inżynieryjno-techniczni:
mgr inż. Alex Białas
mgr Beata Rybicka
mgr Wanda Wojciechowska
Główny specjalista (sekretariat):
dr n. fiz. Agnieszka Paszun
Starszy technik:
mgr inż. Michał Milczarek
Pozostali pracownicy:
Iwona Milczarek
Agnieszka Szustkiewicz
Doktoranci:
Lek. Dorota Kwapisz – doktorantka
Lek. Monika Dźwigała